My Word Coach: een taalkundig spelletje

Voor de Nintendo-DS worden erg veel educatieve spellen ontwikkeld. Dr. Kawashima's Brain Training, English Training, en recent My Word Coach: Verbeter je woordenschat. Ik heb de afgelopen vakantie benut om beide laatst genoemde spellen te spelen: de Rekentraining en de Word Coach.

Bij het spel My Word Coach kun je je expressievaardigheden verbeteren door een aantal woordspelletjes te spelen:

• Ontbrekende letter, waarbij je van een gegeven woord een missende letter moet invullen,
• Drie-twee-een-nu, waarbij je van een woord de goede betekenis moet raden uit twee opties,
• Woordenbrei, waarbij je 4 omschrijvingen krijgt en 5 of 6 woorden en je - uiteraard - moet bepalen welk woord bij welke omschrijving hoort,
  
• Lettersoep. Bij dit spel zijn de letters door elkaar gehusseld. Je krijgt de betekenis van het woord en je moet de letters in de juiste volgorde zetten om het gezochte woord te maken,
• Letterblokken. Een variatie op het bekende spelletje Tetris. Op de blokjes die vallen staan letters. Met deze letters moet je zo snel mogelijk de door het spel opgegeven woorden maken.
• Kraak de code, een spel waarbij je - sneller dan de computer of een eventuele tegenstander - letter voor letter het juiste woord bij een omschrijving moet spellen.
  

De opbouw van het spel zit, voor zover ik kan oordelen, didactisch sterk in elkaar: woorden die herhaald worden, een duidelijke afbakening wat geleerd moet worden en hoe het in een context geplaatst moet worden. Ook krijg je na verloop van tijd een seintje dat je beter kunt stoppen en de volgende dag verder kunt gaan als je zoveel mogelijk woorden wilt onthouden. Maar ik heb wel mijn twijfels bij het nut van de woorden die geleerd worden: na een weekje of twee spelen kon ik niet één keer zeggen dat ik buiten het spel een woord las of hoorde dat ik in het spel had geleerd.

Maar mijn grootste aarzelingen hebben betrekking op de gameplay. Ik vind het spel vooral saai. De vormgeving vind ik weinig aantrekkelijk, de antwoorden zijn goed of fout en je kunt er weinig strategie op loslaten om het antwoord te vinden, er zit geen leuk verhaal achter, humor is ver te zoeken en de feedback is hetzelfde of je nu heel snel speelt of langzaam ('Jij communiceert erg goed!'). Het wordt wel leuker als je toegang krijgt tot nieuwe levels maar dat duurt soms wel lang.

Er zitten ook een paar ontspanningsgames bij het spel. Bij één daarvan leer je hoe je met de Nintendo de letters moet schrijven. Niet overbodig want zeker in het begin overkwam het me herhaaldelijk dat ik een letter verkeerd schreef waardoor die niet herkend werd en mijn antwoord fout gerekend werd. Heel frustrerend. Je leert overigens op die manier wel snel om je handschrift aan te passen, dus misschien biedt dat ruimte voor een schrijfspel waarbij je kinderen leert om op de goede manier letters te schrijven. Maar dat is weer een ander verhaal!

Taaltreffers

Wie denkt dat voetbalverenigingen alleen maar oog hebben voor voetballen, heeft het mis. Bij veel clubs is een heel beleid uitgestippeld voor de jeugd. Een belangrijk element daarbij is natuurlijk om jong talent in huis te halen, maar niet zelden worden in het jeugdbeleid ook maatschappelijke doelstellingen meegenomen.

Zo ook bij FC Twente. Daar zijn ze behoorlijk ambitieus bezig op dit gebied. In een driejarig traject, Scoren in de Wijk, dat tot doel heeft mensen uit achterstandswijken rondom het stadion van FC Twente, worden tot juli 2008 een aantal initiatieven ontplooid. Eén van deze initiatieven is het ontwikkelen van een taalspel: Taal Treffers. Het spel is bedoeld om kinderen met een taalachterstand van groep 6, 7 en 8 plezier in taal bij te brengen.

In de game worden kinderen aangesproken om Jan van Halst, manager Commerciële zaken bij FC Twente, te helpen. Jan moet namelijk onverwacht wel om een contract te sluiten met een mogelijke nieuwe speler in Brazilië. De speler wordt daarom gevraagd om namens Jan alles in orde te brengen voor een belangrijke kwalificatiewedstrijd die die avond gespeeld moet worden. De assistente van Jan van Halst, Chantal de Zwaan, maakt het je niet makkelijker: zij vindt dat zij veel beter geschikt zou zijn voor die taak. Ze doet er daarom alles aan om je dwars te zitten.

Om Jan te helpen moet je verschillende spelletjes spelen. Om die spelletjes te kunnen spelen heb je woorden nodig die je moet verzamelen overal in het stadion. Als je de betekenis weet van de woorden die je vindt worden ze opgeslagen in de mobiele telefoon die je bij het begin van het spel van Jan van Halst hebt gekregen zodat je ze kunt gebruiken wanneer ze nodig zijn.

Wat mij opviel in het spel was dat de gekozen woorden vaak behoorlijk lastig zijn en voor een groot deel erg voetbalgerelateerd zijn. Vroege goal, schijnbeweging, supporterstrein, gallery play: het zijn woorden die bij niet-voetballiefhebbers tussen de 10 en de 12 jaar vast en zeker vragen zullen oproepen. Ik vraag me ook af in hoeverre ze van belang zijn voor de gemiddelde bovenbouwer. Maar voor voetballiefhebbers zal dat vermoedelijk anders liggen. Ik kan me voorstellen dat die juist die woorden wel kennen en andere, meer gangbare woorden niet. Toch blijven er bij mij wel twijfels: wat hebben kinderen van die leeftijd aan kennis van woorden als babyartikelen, financiële administratie en businesslounge?

Verder vind ik het hele spel redelijk 'macho'. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de rol van de assistente van Jan van Halst: die vind ik wel erg rolpatroonbevestigend. En wat vind je van de omschrijving die de steward van het stadion geeft van 'gehandicapten': 'mensen met een gebrek'? Niet een erg positieve omschrijving, vind ik. Politie wordt door dezelfde steward omschreven als 'mannen in het blauw. Blijkbaar is hij nog nooit een vrouwelijke politieagent tegengekomen.

Maar ik kan me wel voorstellen dat het spel voor jonge voetballiefhebbers aantrekkelijk is en dat ze er behoorlijk wat woorden van leren en mogelijk ook meer plezier ontwikkelen in taal. Taal Treffers is ontworpen voor kinderen uit de eigen regio maar laat zich ook goed spelen door kinderen elders in Nederland: je hebt geen kennis van FC Twente nodig om het spel te spelen.

Wie kinderen in de klas heeft met een taalachterstand zou ik het spel zeker aanraden: door het spel te spelen zijn kinderen intensief bezig met taal. Wel zou ik naderhand het gesprek met ze aangaan en vragen wat zij vinden van het spel. Maar ja, dat vind ik eigenlijk van ieder spel dat je kinderen laat spelen: je leert pas echt door de evaluatie ervan. En dat doen kinderen zelden uit zichzelf en in hun eentje!

Guitar Hero op school

Het spel Guitar Hero is behoorlijk populair bij jongeren. In het spel moet je op een nepgitaar de noten 'spelen' die je op je scherm ziet. Ik kende het spel wel, maar het was niet een spel waar ik direct dacht aan gebruik binnen het onderwijs. Gelukkig zijn er anderen die daar wel mogelijkheden voor zagen.

Het Scottish Centre for Games and Learning (Consolarium) heeft met een school het spel gebruikt voor het basisonderwijs. Rondom het spel hebben ze een groot aantal leerdoelen geformuleerd, op het gebied van Art & design, Drama, English language, science en Environmental Studies. Ik ben er erg enthousiast over: ik denk dat een heleboel leerlingen dit een leuke manier vonden om te leren. Maar ik was ervan overtuigd dat het voor andere scholen niet eenvoudig zou zijn om rondom dit spel zelf een serie lessen te geven omdat de meeste scholen niet beschikken over een gameconsole. Maar onlangs kwam ik erachter dat er ook een open source versie is van het spel: Frets on Fire. Deze versie kan op een gewone p.c. gespeeld worden, zelfs zonder gitaar. Maar die zijn niet zo erg duur; je hebt ze al vanaf een euro of 40 ($49,90). Verder heb je alleen een computer nodig met een geluidskaart. Daarmee komt het spel binnen handbereik van alle scholen.

Dus wie wil: download de software en geef een serie lessen met Guitar Hero op de p.c. Puttend uit en variërend op het voorbeeld van het Consolarium:

• maak een affiche/logo voor je band,
• schrijf een advertentie/krantenartikel/reclamefolder voor je band,
• maak een website voor je band,
• maak een promofilmpje voor je band,
• schrijf een eigen songtekst,
• maak je eigen muziek,
• onderzoek hoe het komt dat een noot hoger klinkt als je de snaar van een gitaar verkort
• schrijf een Europese/Nederlandse toernee uit voor je band. In welke plaatsen gaan jullie optreden en hoe kom je daar, op welke podia staan jullie?

Volgens mij meer dan genoeg mogelijkheden voor een leuke en leerzame serie lessen. En natuurlijk verdienen de beste spelers van de klas een plaatsje op de schoolwebsite of de schoolkrant!


N.B. Komende zomer komt er ook een versie van Guitar Hero voor de DS. Lijkt me ook leuk alhoewel het natuurlijk niet zo 'echt' voelt als met een gitaar!

De Bunker: multimediale tentoonstelling

Op 14 mei wordt de tentoonstelling De Bunker van Anno geopend in Rotterdam. De tentoonstelling is primair bedoeld voor iedereen tussen de 12 en de 65 jaar, mensen die de oorlog niet bewust hebben meegemaakt. In De Bunker word je door middel van geluidseffecten, projecties en lichtdecors geplaatst voor dezelfde dilemma's waar mensen in de tweede wereldoorlog voor werden gesteld: wat doe je als je buurjongen bij je aanklopt om te mogen onderduiken, hoe reageer je als de Duitsers je oproepen?

De Bunker is een reizende tentoonstelling en zal in de komende drie jaar in 7 steden te 'beleven' zijn. Een deel van de inhoud zal per stad verschillend zijn. Per stad wordt samengewerkt met regionale erfgoedinstellingen, scholen en media die worden uitgenodigd om voor de tentoonstelling op zoek te gaan naar verhalen uit de eigen regio en die te verbeelden. Voor de tentoonstelling heeft Anno een onderwijsprogramma gemaakt voor de bovenbouw van het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs dat bestaat uit een voorbereidende les, een bezoek aan De Bunker en een verwerkingsles.

Wederom een prachtig initiatief van Anno, dat volgens mij ook zonder bezoek aan de tentoonstelling goed te gebruiken is. In elke plaats zijn immers wel mensen te vinden die kunnen vertellen over de problemen waar ze voor werden gesteld tijdens de oorlog. Het is goed als jongeren die verhalen verzamelen en - waar mogelijk - verbeelden. Het lijkt me een prachtig project om op school een eigen bunker te maken waarin die verhalen terug te vinden zijn. Laat leerlingen maar eens inventariseren hoeveel mensen uit hun klas gevaar zouden lopen als Hitler nu aan de macht geweest was. Alle verhalen, geluiden en beelden die gemaakt en verzameld worden worden in een door de leerlingen zelf ingerichte bunker gezet zodat je daar kunt 'voelen' hoe het was als je beste vriend van school werd opgepakt of je ouders een klasgenoot niet wilden laten onderduiken in hun huis uit zorg voor jou.

Zo'n project kan gekoppeld worden aan allerlei vakken, bijvoorbeeld de talen (het gaat immers om verhalen), geschiedenis, maatschappijleer, aardrijkskunde, biologie (voedingsleer: wat heb je nu echt nodig aan voedingsstoffen) en de ckv-vakken. Ingangen genoeg om een zo belangrijk onderwerp de broodnodige aandacht te geven in de les!

Talenonderwijs en gamen

Door: Martijn van den Berg

Ik hoor heel vaak gezeur van studenten waarom we in Nederland zo veel talen moeten leren. Het antwoord, dat dan meestal van een andere student komt, is meestal: "Omdat de andere landen te lui zijn om Nederlands te leren". En daar zit eigenlijk wel een kern van waarheid in, omdat Nederlands geen wereldtaal is. Maar wat we hier niet beseffen is dat Nederland centraal staat tussen 3 wereldmachten en dat er miljoenen mensen zijn die de taal spreken die wij leren. Een van de toepassingen van deze talen is games. Het mag dan wel geen nut hebben in het geld verdienen met games, maar het is wel nuttig.

Vroeger speelde ik altijd van die kleine Engelstalige spelletjes, en hieruit heb ik mijn eerste Engels geleerd. Meeste spelletjes zijn tegenwoordig zelfs Engelstalig, en ik persoonlijk zou het bij de meeste van deze spellen raar vinden als dit in het Nederlands vertaald zou worden. Zelfs Nederlands grootste gameproducenten maken vaak hun games niet in het Nederlands. En terecht, want ons Engels onderwijs is goed genoeg.

En dat is nog maar het topje van de ijsberg. Als ik tegenwoordig on-line zit te gamen op xbox live, zie ik mensen uit allerlei landen. Mensen die Frans, Duits, Engels praten. Als je dan kijkt naar hoe goed ze bijvoorbeeld in Duitsland en Frankrijk Engels leren, zijn er mensen die niet eens een fatsoenlijk gesprek aan kunnen gaan, om het nog maar niet te hebben over hoe Fransen met Duitsers omgaan. Ik moet dan ook vaak als een tolk fungeren tussen verschillende gamers omdat ik zo veel talen kan spreken. Best wel ironisch, dat ons kleine landje toch meer kan dan al die grote landen bij elkaar.

Ik moet wel toegeven dat ik ook niet het minste taalgevoel heb, maar als al die grote landen continu maar denken dat hun eigen taal overal gesproken wordt, kom je jezelf overal tegen. En de gamewereld mag dan wel niet gigantisch belangrijk zijn om geld mee te verdienen, maar het zou mij toch verdomd lastig lijken als ik alleen met mensen uit mijn eigen kleine landje mijn taal konden spreken, en niet dingen kon afspreken of gezellig kletsen on-line. Ik ben trots op ons talenonderwijs.

Moviestorm

Machinima zijn filmpjes gemaakt in een gamewereld. Ik vertelde hier al eens over een machinima van één van de Canterbury Tales, waarop ik prompt bericht kreeg van een leerling van het Sintermeerten dat zij ook met Machinima aan de slag waren gegaan.

Het maken van een machinima-filmpje is op zich niet lastig, vertelde hij, maar als je meer spelers wilt hebben in je filmpje moet je wel een aantal mensen paraat hebben op het goede moment in de game-omgeving waarin je het filmpje wilt opnemen. Een alternatief waarbij je kunt beschikken over net zoveel mensen als je wilt is Moviestorm. Moviestorm is software waarmee je een virtuele, drie-dimensionale omgeving maakt waarin je allerlei verschillende characters kunt zetten en kunt laten bewegen en praten.

Eerst kies je een decor waarin je de gewenste decorstukken plaatst en muren, plafond en vloer voorziet van stoffering en je zorgt voor belichting. Daarna kies je de characters die je wilt laten optreden in je film en je geeft ze het uiterlijk dat je wenst. Als het totaalplaatje je bevalt kun je je characters allerlei bewegingen laten maken en hun stemmingen aanpassen. Je kunt ook geluid toevoegen. Overal op de set kun je camera's plaatsen. Je kunt de beelden van de verschillende camera's met elkaar combineren en de gemaakte filmpjes opslaan delen met anderen, bijvoorbeeld op de website van Moviestorm, of opslaan en bewaren op je eigen p.c. (en ze dan weer uploaden naar YouTube).

Wat kun je ermee in het onderwijs? Allereerst is Moviestorm natuurlijk een prachtig middel om te laten zien wat er allemaal komt kijken bij het maken van een film. Maar je kunt er ook machinima mee maken. Een samenvatting van een boek, een verfilming van een scène, of een verfilming van je zelf bedachte verhaal. Maar ook: een rollenspel om te leren solliciteren, een commercial, je eigen muziekoptreden (Idols) in een Moviestormfilm of met een groep leerlingen een scène bedenken over hoe je moet reageren als je in de winkel staat en je vragen krijgt van klanten. De filmpjes die je maakt kun je bewaren en het volgend jaar weer inzetten als lesmateriaal. Niet moeilijk, wel heel leuk om te doen met leerlingen. De software is gratis te downloaden, dus wat let je om ermee aan de slag te gaan??

Solliciteren kun je leren

Van de week kreeg ik een uitnodiging om de presentatie van het sollicitatieproject van het Coenecoopcollege in Waddinxveen bij te wonen. Met dit project heeft de school €50.000 gewonnen in het kader van de landelijke Innovatiecampagne 2006: Durven, delen, doen.Het Sollicitatieproject is een groot, vakoverstijgend project voor de examenleerlingen van alle afdelingen van het Coenecoop College van VMBO tot en met Gymnasium.

Ik kende het project niet, maar gelukkig hebben ze een prachtige site waar veel informatie te vinden is over het project, o.a. een uitgebreide handleiding hoe je moet solliciteren, vanaf het kiezen van een baan op basis van een advertentie via het schrijven van een sollicitatiebrief met CV, tot en met de feedback na het sollicitatieproject. Leuk en handig vind ik ook de filmpjes die te vinden zijn op de site. Een deel daarvan is extern vervaardigd, maar evenzoveel filmpjes zijn gemaakt door de school zelf.

Ik weet niet wie de filmpjes gemaakt heeft, maar ik denk dat het maken van een gefilmd verslag van zo'n project door de leerlingen veel meerwaarde kan hebben. Om een scenario te maken moeten ze zich tevoren realiseren hoe zo'n gesprek verloopt, en ze moeten tijdens het filmen goed observeren om de juiste shots te maken. Door het gesprek via een camera te bekijken creëer je afstand en zul je vaak beter kunnen observeren. Je kunt vervolgens de film afspelen en shot voor shot bekijken wat er gebeurt tijdens zo'n gesprek: hoe groet je elkaar, wat is je lichaamshouding, hoe reageert de sollicitant op vragen enz. Daarnaast is het natuurlijk leuk om te filmen.

Voor wie geïnteresseerd is: er is nog plaats bij de conferentie, die o.a. bestemd is voor mensen in het onderwijsveld (die eventueel zo'n project willen invoeren of willen laten uitvoeren).

Spreekwoordanimaties

Ik herinner me dat mijn dochter op een gegeven moment een heleboel spreekwoorden moest leren. Een niet erg leuke of inspirerende opdracht, vond ik. Een leukere manier vond ik onlangs: spreekwoorden animeren en ze dan leren!

Deze site gaf me het idee van geanimeerde spreekwoorden. Dat vond ik leuk maar er staan natuurlijk net niet de spreekwoorden die je in je les wilt bespreken. Om dat probleem te ondervangen kun je leerlingen vragen om elk een eigen animatie te maken van een spreekwoord. Niet moeilijk: ze kunnen daarvoor bijvoorbeeld gebruik maken van Pivot Stick Animator of het programma Unfreeze. Mocht iemand hulp nodig hebben bij het gebruik van Unfreeze dan kun je ze verwijzen naar de handleiding gemaakt door de Onderwijsvernieuwingscoöperatie. Een handleiding voor Pivot Stick Animator is te vinden op de site van het Linde College. Als je de leerlingen in groepjes laat samenwerken en vraagt om per leerling één geanimeerd spreekwoord dan heb je heel snel een prachtige collectie waarmee je veel visueel ingestelde leerlingen een plezier kunt doen.

De laatste uren voor de kerstvakantie

De laatste lessen voor de vakantie. Volgens mij is iedereen moe: de docent, de leerlingen en ook deze blogger ;-) Daarom deze keer niet een heel uitgebreide post maar een kleintje met wat linkjes naar sites met (hopelijk) leuke dingen voor de laatste les of de vakantie.

Voor de talen zou je een laatste les kunnen vullen met Bookworm van Zylom. Er zijn verschillende versies, o.a. Frans, Engels, Nederlands en Spaans.

Wie scheikunde heeft zou de laatste les kunnen besteden aan het maken van een lied of een rap met daarbij een animatie waarin alle elementen van het periodiek systeem voorkomen. Een voorbeeld hoe dat zou kunnen klinken en eruit zou kunnen zien vind je hier.

Ouderwets rond de tafel zitten met een Vikingspel dat je gratis kunt downloaden kan gezellig zijn. Als je het vertaalt kun je het in januari in de klas gebruiken.

Ik hoop zelf Twister te gaan spelen op mijn dansmat. Verder ga ik vast en zeker nog wat met de Wii aan de slag en misschien ga ik nog naar de winkel om een spel voor de DS te kopen, bijvoorbeeld PuzzleQuest. Alles natuurlijk voor het goede doel: om ervan te leren ;-)

Prettige vakantie allemaal, een heel fijne kerst en een goed begin van het nieuwe jaar!

SMS-scrabble

SMS'jes sturen doe ik niet zo vaak. Niet omdat ik erop tegen ben, maar omdat mijn vingers niet snel genoeg zijn om vlot berichtjes in te typen. En omdat ik vind dat het niet bij mij past om sms-taal te gebruiken en ik dus alle teksten voluit in wil kloppen, duurt het allemaal nog véél langer. Met als resultaat dat ik soms met een rood hoofd en gezwollen vingers mijn mobieltje hanteer om te kunnen reageren voordat mijn sms-partner afhaakt wegens trage reacties mijnerzijds ;-)

Misschien moet ik me daarom toch maar eens die sms-taal eigen maken. Gelukkig kan ik dat nu leren op een manier die bij mij past. Morgen wordt een SMSspel uitgebracht. Het lijkt een beetje op Scrabble, maar het is net wat anders. Net als bij Scrabble moet je woorden leggen, maar nu moeten het natuurlijk SMS-woorden zijn. Alleen de woorden die in het bijgeleverde sms-woordenboek (SMS-TAAL ZKWRDNBK) staan kunnen gelegd worden. De letters worden gewoon open op tafel gelegd, zodat je zelf de letters kunt kiezen. Maar op is natuurlijk op! Je kunt het spel in je eentje spelen, maar ook met zijn tweeën.

Wat je ermee kunt op school? Het lijkt me een prima handvat om te bespreken wat een taal eigenlijk is, en aan welke regels een taal moet voldoen om als taal gekend te worden. Of zou SMS-taal een dialect genoemd kunnen worden? Hoe zou je van SMS een volwaardige taal kunnen maken? Ik hoorde laatst van een docent dat hij zijn leerlingen de opdracht had gegeven om een nieuwe taal te maken. Hij vertelde dat de leerlingen dat met veel plezier hadden gedaan, en dat ze er ongelooflijk veel van hadden geleerd, ook over zaken waarvoor ze anders over het algemeen maar moeilijk interesse op kunnen hoesten zoals grammatica.

Je kunt natuurlijk ook gedichten maken met SMS-taal. Ik heb al eens eerder de suggestie gedaan om daarvoor Twitter te gebruiken, zodat de leerlingen makkelijk en zonder kosten hun gedicht rond kunnen sturen en op elkaars werk kunnen reageren. Het spelen van het SMSspel kan een goede voorbereiding zijn daarop. Op de site van het SMSspel staan een paar prachtige SMS-gedichten van Quirien ter inspiratie.

Het spel verschijnt officieel morgen in boekhandel SELEXYZ in de Dominicanerkerk in Maastricht. Maar je kunt het nu al bestellen via de site (€ 20,00 excl. € 5,00 bestelkosten). Er komt ook nog een digitale variant van het spel: de dummyversie daarvan kun je hier bekijken.

Fabeltje maken

In de lessen Nederlands wordt, voor zover ik weet, altijd aandacht besteed aan fabels, sprookjes, legendes en mythen en sagen. Leerlingen moeten deze verhaalvormen en de verschillen ertussen kennen, en bij voorkeur moeten ze er ook één of meer lezen. Ik denk dat het nog veel leerzamer is om zelf zo'n verhaalvorm te gebruiken en een fabel of een sprookje te schrijven en te verfilmen. En als je met een mooie fabel een prijs kunt winnen, krijgt zo'n opdracht ineens een heel andere lading.

Vorige week maakte De Levita Productions, producent van de Fabeltjeskrant, bekend dat ze een wedstrijd uitschrijven wie de mooiste Fabeltjeskrant-fabel kan schrijven. De tijd om dat te doen is maar kort: uiterlijk op 27 september moet de fabel op YouTube staan. Aanleiding van deze aktie is de rage op YouTube waar steeds meer Fabeltjeskrant-filmpjes te vinden zijn die gemaakt zijn met de Fabeltjeskrantpoppen van een Albert Heijn aktie. De aktie is voorbij, maar op o.a. Marktplaats.nl kun je nog wel poppen bemachtigen.

Voor een inleiding op de les kun je natuurlijk kijken op de site van De Fabeltjeskrant, maar ook op de Nederlandse Wikipedia is goede informatie te vinden. En dan is het een kwestie van de fantasie prikkelen, een thema kiezen, verhaallijn bedenken, locatie zoeken, attributen regelen, camerastandpunten en belichting bepalen en filmen. Als je te laat bent voor de officiële wedstrijd van De Levita, kun je natuurlijk zelf ook een wedstrijd uitschrijven. Filmpjes op YouTube en laat de wereld maar kiezen wat de beste fabel is. Reken maar dat de leerlingen na zo'n project precies weten hoe een fabel in elkaar steekt!

Yahtword

Deze keer heb ik een taalspelletje voor jullie: Yahtword. Het spel is afgeleid van Yahtzee, alleen moet je nu geen reeksen van cijfers maken, maar woorden en reeksen van dezelfde letters. De highscorelist zorgt voor motivatie, met name voor leerlingen die het spel op zich misschien saai vinden. Yahtword is geen moeilijk spel, en ik denk dat de meeste leerlingen het al wel zullen kennen, dus je kunt er snel mee aan de slag. Maar het valt nog niet mee om de juiste keuzes te maken welke letters je vasthoudt, en welke je in de beker doet om opnieuw te gooien.


Wat het extra lastig maakt in het begin is dat je geen idee hebt welke letters op de dobbelstenen staan en wat dus je kansen zijn op een bepaalde letter. De keuze van de letters is, volgens de beschrijving van het spel, gebaseerd op de frequentieverdeling van de letters in de Nederlandse taal. Ik betwijfel dat een beetje: ik vond bijv. de 'Y' erg vaak voorkomen in het spel, en ik miste de 'E'. Maar misschien ben ik gewoon niet zo'n goede speler ;-)

Wat ik goed vind van het spel is dat je de mogelijkheid hebt om woorden op te zoeken. Je kunt dat doen via een veldje rechtsboven in het scherm. Als het woord niet in de woordenlijsten van het spel gevonden is, dan kun je verder zoeken naar hetzelfde woord in de Van Dale. Het is wel grappig om te merken dat sommige woorden wel bekend zijn bij Van Dale, maar niet in het spel.

Hoe zou je dit spel in een les (of voor een huiswerkopdracht) kunnen gebruiken? Ik zou de leerlingen om te beginnen gewoon het spel laten spelen. Wie meent dat hij een hoge score heeft, mag een screendump maken van het eindresultaat. De leerling met de meeste punten wordt aan het einde van de les beloond.

Maar daarnaast biedt het spel andere mogelijkheden. Je kunt bijvoorbeeld met de leerlingen praten over letterfrequenties en dat misschien weer verbinden aan een opdracht over het maken van een geheimschrift) en je kunt ze bonuspunten geven voor woorden die niet in de woordenlijst van het spel voorkomen maar wel in Van Dale en met ze bespreken waarom dat verschillend zou kunnen zijn.

Misschien zijn er nog wel veel meer leuke ideetjes om met dit spel aan de slag te gaan. Het materiaal is er in ieder geval: je hoeft het alleen maar (creatief) te gebruiken!

Sorted books project

Echt een leuk idee voor de 'H-Z-B'-uren: de 'hou-ze-bezig-uren'. De uren die je nog moet geven, terwijl de stof al behandeld en getoetst is. Die uren dat de zon het lokaal dusdanig heeft verwarmd dat alle werklust uit de leerlingen weggesmolten is, en dat er alleen nog energie is overgebleven om tegen te zijn. Tegen de school, tegen de les, en als het een beetje tegenzit ook tegen de medeleerlingen en tegen de docent. Lastige uren, want als docent wil je ze niet alleen bezig houden, je wilt ze ook nog wat meegeven. Maar wat??

Het Sorted Books Project kan uitkomst bieden. Het staat beschreven op het weblog van Nina Katchadourian. Het gaat erom dat je boeken zo op elkaar legt dat de titels samen, van boven naar beneden gelezen, een tekst vormen. Een gedicht, een motto, een fantasie: alles mag zolang de titels samen maar één geheel vormen. Van die stapel(s) boeken maak je vervolgens een foto. Die kun je op Flickr zetten, liefst met daarbij de tag 'Sortedbooks', zodat je jouw resultaat kunt vergelijken met die van anderen. Je kunt als docent de te vormen tekst vrij laten, maar je kunt ook een opdracht geven: maak een tekst over de zomer, een overpeinzing over het afgelopen schooljaar, een toekomstvisie of een grappig fantasiegedicht. De leerling met het beste resultaat (en daar wordt natuurlijk over besloten door middel van een stemronde) wint een prijs.

Waarom ik dit een goed project vindt, zo vlak voor de zomervakantie? Je bent bezig met taal, woorden, teksten en gedichten, maar omdat de bouwstenen al klaar zijn heb je snel resultaat. Het daagt leerlingen uit om creatief bezig te zijn. Daarnaast moeten ze veel titels bekijken om tot een leuk resultaat te komen. Daar nemen leerlingen maar zelden de tijd voor: als ze in de bibliotheek een boek komen zoeken is dat vaak omdat dat verplicht is door de docent. Dan willen ze vooral snel resultaat. Het echte snuffelen in boeken zoals liefhebbers doen, is er maar zelden bij. Maar je zult zien dat door leerlingen via deze opdracht uit te dagen veel titels te bekijken, ze op een gegeven moment ook nieuwsgierig zullen worden naar de inhoud van de boeken. En dan kan het zomaar gebeuren dat ze voor de vakantie een boek meenemen dat ze nog eens nader willen bekijken. Een betere voorbereiding voor een lange zomervakantie is er toch niet?

Geheimzinnig....!

Heerlijk: ik ben gek om geheimzinnige dingen. En deze site is wel erg geheimzinnig! Alleen al de titel: T-A-H, wat blijkt te staan voor They Are Here. De game moet vandaag om 10.00 uur van start gaan en eindigt op 24 juni. Veel meer kan ik er niet van vertellen, want op de site is geen verdere informatie te vinden over wat er gaat gebeuren. Het enige wat ik verder kon ontdekken was een pagina waarop staat dat de site gehackt zou zijn door Wallfly. Overigens heeft die pagina ook een fraaie titel: WALLFLY owNz y0u n0w. Met op de pagina de melding: 'Hi Master, you are too L8. This system is under my ctrl now!'. De hacker vertelt dat hij een aantal zaken aan de weet is gekomen die hij met je wil delen in een veilige omgeving.

Als je je aanmeldt, voor het spel 'They're Here', krijg je een mailtje waarin iets meer informatie staat:

THE HUNT FOR CLUES HAS JUST BEGUN!
Je bent zojuist toegetreden tot de game. De komende 507 uur beland je in een parallelle wereld die ingrijpt op alle facetten van je dagelijks leven. De jacht op aanwijzingen wordt een doolhof van gebeurtenissen en clues waarbij je soms aanwijzingen krijgt via e-mail, internet of sms en soms via krant, televisie en radio. Er is maar een ding 100% zeker in deze jacht: het kost je niets, behalve tijd, geduld, doorzettingsvermogen en goed denkwerk.

Aan jou de taak om te winnen. We nemen contact met je op zodra de jacht begint.

Als het goed is, en dan gaat de game over een paar uurtjes van start. Nog even wachten dus. Ik ben vandaag op pad, maar ik heb me al ingeschreven en ik ga vanavond zeker kijken wat er is gebeurd. Leuk!! En ik gok dat er ook het nodige te halen zal zijn voor school: in ieder geval leer je ervan over mediawijsheid en verhalen vertellen, maar mogelijk is er meer. Als jullie ook meedoen, ontmoeten we misschien elkaar wel ergens 'in virtual space' ;-)

De 160 en Twitter

Janien Benaets, lerares en blogger in Vlaanderen, wees mij op het bestaan van 'de 160'. De 160 is poëzie op sms-formaat: een gedicht van exact 160 tekens (inclusief spaties), het maximaal aantal tekens van een sms'je. Op de site van de '160' wordt deze dichtvorm bestempeld als 'de 21e-eeuwse haiku: compact, dwingend, rigide en vormvast'.

Van de site van de 160:

De uitvinder van de 160 is Sofie Cerutti (1972), die de dichtvorm in het voorjaar van 2005 bedacht en uitwerkte in de programmatische eerste (nog niet uitgegeven) bundel 160 tekens (inclusief wit).

De 160 ontstond uit verveling: tijdens het wachten op een terras op een afspraak die te laat is. Uit onrust: een belangrijk bericht verwachten en dan de telefoon geen seconde los kunnen laten. Uit ergernis: als dat laatste en belangrijke woord niet meer in dat ene sms'je past waardoor er dus twee berichten gestuurd moeten worden. Uit een esthetisch genoegen: een berichtje exact te laten passen, in kloppende, rake volzinnen. Of uit onvermogen: omdat een sms'je, evenals een gedicht, een uiting van onvermogen is – zoveel communicatiemiddelen, en toch zo moeilijk elkaar te bereiken.

Maar de start van de 160 hoeft niets te zeggen over het verdere leven daarvan. Deze dichtvorm lijkt mij een prachtig uitgangspunt voor een wedstrijd. Een wedstrijd die je kunt doen door middel van sms-berichten, maar misschien is Twitter nog wel een leuker (want hipper) en beter (want toegankelijk via verschillende media, en daardoor zonder kosten in te zetten) middel daarvoor. Twitter is software waarmee je een berichtje (van max. 160 tekens) kunt sturen via je Twitter-pagina, instant messaging of je mobiel. Het wordt vooral gebruikt om anderen op de hoogte te houden van wat je aan het doen bent. Maar je zou het dus ook kunnen gebruiken om elkaar 160'jes te sturen en op elkaars gedichten te reageren! Wie Twittert er al in het onderwijs??

Holocaust, discriminatie en stereotypen

Over een paar weken is het weer 5 mei. Wat mij betreft tijd om te kijken naar vrede, en wat vrede in de weg staat. Discriminatie is één van die zaken, en iets waar we met zijn allen verandering in kunnen brengen, door zelf na te denken over je eigen vooroordelen, en door er met leerlingen over te praten.

Recent kwam ik op het web een wiki tegen over een Holocaustproject op een highschool in de VS. In de wiki vinden leerlingen achtergrondinformatie over de holocaust, over plaatsen en landen waar de holocaust plaatsvond, en over een aantal overlevenden van de holocaust. De leerlingen krijgen als opdracht eerst het leven van een (denkbeeldige) familie die leefde ten tijde van de holocaust in kaart te brengen. Daarvoor beschrijven ze het leven van die familie voor en tijdens de holocaust, en ze maken van iedere persoon uit dat gezin een korte biografie.

Vervolgens kiezen ze uit het leven van hun familie een aantal beslissingsmomenten, en ze bekijken hoe het leven van hun familie gelopen was als ze op dat moment een ander besluit hadden genomen. Een branching story dus, oftewel een simulatie.

De leerlingen krijgen tevoren te horen hoe hun werk beoordeeld wordt: daarvoor heeft de docent een matrix gemaakt (zoals ook gedaan wordt bij webquests) waarin hij aangeeft op welke punten de beoordeling plaatsvindt, en hoe zwaar elk criterium weegt.

Het is erg de moeite waard om te kijken wat de resultaten zijn van het project vorig jaar (periode 1 en 2). De opdracht van dit jaar is nog niet helemaal afgerond, maar ook hier is al veel te vinden van het werk van de leerlingen (periode 1, 2, 3 en 4).

Ik vind het een indrukwekkend project, omdat ik denk dat je zo het leven van de mensen tijdens de holocaust heel dicht bij de leerlingen haalt. En volgens mij geldt dat als je geschiedenis dichterbij haalt, je er meer bij betrokken raakt en des te beter kun je ervan leren.

Je kunt op deze opdrachten ook varianten bedenken die nog dichter bij het leven van de leerlingen staan. Je kunt ze bijvoorbeeld vragen om na te denken over discriminatie en stereotypen van vandaag. Daarbij kun je denken aan stereotypen van allochtonen, homoseksuelen, vrouwen, ouderen enz. Maar ook aan stereotypen zoals giechelende pubermeiden, onhandige jongens, agressieve Lonsdale-jongeren of domme blondjes. En de keren waarbij die stereotypen in hun eigen leven leidde tot discriminatie. Die keer dat de wasmachinemonteur tegen het giechelende meisje zei dat ze zich er maar niet mee moest bemoeien omdat die technische zaken toch veel te moeilijk voor haar waren, de volwassene die met een boog om je heen liep toen je met je nieuwe Lonsdale-kleding de winkel uitkwam, de moeder van je vriendinnetje die zei dat ze liever had dat jij de vuilnisbak aan de weg zette omdat helpen met de afwas toch niks is voor jongens. Ik denk dat het boeiend is om met de leerlingen dit soort vooroordelen waarmee ze allemaal te maken hebben of krijgen in kaart te brengen, en ze vervolgens te vragen om net als bij het holocaustproject een levensbeschrijving te maken, en vervolgens een branching story: wat zou er gebeurd zijn als mensen anders hadden gereageerd op die stereotypen? Je kunt dat natuurlijk in woorden doen, maar ik kan me ook voorstellen dat dat gedaan wordt met een (aantal) videofilm(s), die je aan elkaar verbindt door middel van hyperlinks. Zo ontstaat een interactief verhaal, waar zowel de makers, als degenen die het verhaal later 'lezen' veel van kunnen leren!

Lesmateriaal bekroonde jeugdboeken

Ter gelegenheid van het 20-jarig bestaan van de Woutertje Pieterse Prijs worden in de komende weken 8 van de door hen bekroonde boeken heruitgegeven èn voorzien van (nieuw) gratis lesmateriaal.

Afgelopen zaterdag is de eerste titel gepresenteerd in de Volkskrant: Iep! van Joke van Leeuwen, bekroond in 1997. Lestips zijn te vinden op de site van Woutertje Pieterse Prijs. Tot en met 24 februari 2007 wordt elke week een nieuwe titel gepresenteerd. De boeken kunnen met een kortingsbon voor € 6,95 per stuk gekocht worden bij de boekhandel of via de krant besteld worden.

De titels die in deze serie heruitgegeven worden zijn:

• 6 januari: Iep! van Joke van Leeuwen. Bekroond in 1997
  
• 13 januari: Een heel lief konijn van Imme Dros en Jaap Lamberton. Bekroond in 1993,
• 20 januari: Laatste verhalen van de eeuw van Paul Biegel. Bekroond in 2000,
• 27 januari: Broere van Bart Moeyaert. Bekroond in 2001,
• 3 februari: Bijna iedereen kon omvallen van Toon Tellegen. Bekroond in 1994,
• 10 februari: Vallen van Anne Provoost. Bekroond in 1995,
• 17 februari: Winterijs van Peter van Gestel. Bekroond in 2002,
• 24 februari: Superguppie (gedichten) van Edward van de Vendel en Fleur van der Weel. Bekroond in 2004.

De lessuggesties zien er prima uit. Ze kennen een vaste indeling: Boek, Leeftijd en (voor-)lezen, Groepsgesprek, Praten, Doen en Links. Ze zijn gemaakt door Lieke van Duin (publicist, redacteur en auteur) en Jos van Hest (publicist, poëziedocent en dichter) en mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van de Stichting Lezen.

Ik kan de boeken van harte aanbevelen: ze zijn stuk voor stuk prachtig. De allermooiste vind ik zelf Broere, maar de andere boeken vind ik ook zeker de moeite van het lezen waard. Als de boeken nog niet in de (school-)bibliotheek staan, dan kun je ze nu voor een klein bedrag aanschaffen.