Open bronmaterialen

Wie onderwijs geeft, zal daarvoor vaak op zoek zijn naar bronmaterialen: originele teksten en afbeeldingen die je kunt gebruiken in de les en eventueel kunt plaatsen in een digitale les. Helaas wordt heel veel bronmateriaal van algemeen gebruik afgeschermd door allerlei rechten en wetten. Niet iedereen wil zomaar zijn kennis op het net delen, zonder daar inkomsten tegenover te zien.

Op zich ben ik er geen tegenstander van dat er regels en wetten zijn die ervoor zorgen dat niet iedereen zonder meer elkaars werk kan bekijken en kopiëren, maar het lastige van de huidige wetgeving is dat die bescherming nu wel vaak heel lang duurt, en dat het erg lastig is om de rechthebbenden van dat bronmateriaal te achterhalen en om afspraken te maken onder welke voorwaarden het bronmateriaal gebruikt mag worden.

Gelukkig zijn er steeds meer instanties die regelingen treffen waardoor materiaal beschikbaar komt: tegen een beperkte vergoeding of soms zelfs helemaal gratis. Zo kwamen afgelopen week weer een aantal bronnen beschikbaar onder een Creative Commons Licentie. Via Picapp krijg je nu toegang tot een aantal internationale nieuwsfoto's van het persbureau Reuters. Websitebouwers en bloggers mogen het materiaal gratis in hun werk embedden, mits ze dat doen met vermelding van de naam van de maker en voorzien van de juiste teksten. Dat is niet moeilijk te realiseren: als je de bijgeleverde embedcode gebruikt, wordt het plaatje automatisch op de juiste manier geplaatst. Erg makkelijk!

Een nog veel grotere collectie bronmateriaal werd afgelopen week beschikbaar gesteld door de Koninklijke Bibliotheek. Ze hebben de krantenarchieven van een groot aantal kranten gedigitaliseerd en stellen die online beschikbaar voor raadpleging. Op dit moment zijn 1 miljoen historische krantenpagina's van meer dan 70 verschillende kranten te vinden in hun archief, uit de periode 1618 tot 1940. Daaronder zit ook de oudste (bekende) krant van (circa) 14 juni 1618. In de komende anderhalf jaar komen ook de kranten uit de periode 1940-1995 beschikbaar: de Koninklijke bibliotheek is nog druk bezig om de rechten daarvan te regelen.

Het prettige van de digitalisering is dat je niet alleen de kranten in hun geheel kunt lezen: je kunt er ook in zoeken omdat de teksten zijn 'vertaald' naar machine-leesbare teksten. Je kunt daarom niet alleen hele pagina's zoeken, maar ook naar teksten (en zelfs familieberichten) op basis van zoekwoorden. Daarnaast heeft de Koninklijke bibliotheek themadossiers samengesteld over verschillende onderwerpen die een korte samenvatting geven van het krantenmateriaal over dat onderwerp, zoals Pers en Verzuiling, Aanloop WOII en - leuk voor ons in het onderwijs - de puberteit.

Het is niet toegestaan om de artikelen over te nemen in je eigen website, blog of les, maar dat is ook niet nodig: je kunt wel linken naar de artikelen die je vindt en ik ga ervan uit dat de Koninklijke Bibliotheek er wel voor zal zorgen dat de linkjes blijven bestaan. Daarom, en omdat dit geweldig materiaal is voor onderzoek en bruikbaar is voor alle vakken, is dit een bron waar wij in het onderwijs niet omheen kunnen!

Clips maken

Op 26 april schreef ik al over de meerwaarde van het maken van een clip. Toen beschreef ik de tool Holy; vandaag wil ik jullie de tool Primary Access laten zien. Met Primary Access kunnen leerlingen, net als met Holy, clipjes maken van foto's, waaraan tekst en geluid toegevoegd kan worden. Primary Acces biedt grafisch minder mogelijkheden om te animeren dan Holy: je kunt feitelijk alleen inzoomen en uitzoomen op door jou geselecteerde delen van een foto; je kunt objecten niet laten bewegen. De tool is feitelijk gemaakt om clips te maken over de Amerikaanse geschiedenis, maar omdat je in de clips gebruik kunt maken van alle foto's die op het web staan (o.a. in Flickr), kan je de tool in feite voor alle onderwerpen gebruiken. Tegenover deze beperkingen staat dat de tool erg gebruiksvriendelijk is, en dat je als docent de mogelijkheid hebt om materialen klaar te zetten.

Primary Access kent een uitgebreide docentendeel. Als je je aanmeldt als docent kan je daar klassen aanmaken, leerlingen toevoegen aan je klassen, en opdrachten klaar zetten. Je beschrijft de opdracht in woorden, en je zet desgewenst beeldmateriaal klaar. Daarbij kan je gebruik maken van een heel uitgebreide verzameling van foto's over de Amerikaanse geschiedenis, o.a. van de collectie van de Library of Congress en National Geographic. Je geeft daar ook aan of leerlingen gebruik mogen maken van foto's op het web of dat ze alleen met de door jou aangeboden foto's aan de slag mogen. Je kunt ook kijken wat andere - Amerikaanse - docenten aan opdrachten hebben gemaakt. Als je een opdracht vindt die je wilt gebruiken, kan je die kopiëren naar je eigen lijst met opdrachten. Tot slot geef je per leerling aan welke opdracht je klaar wilt zetten. De leerling maakt de opdrachten die je hebt klaargezet in het leerlingendeel van de site. Van iedere leerling die je in je klas hebt aangemaakt, kan je in het logboek bekijken wat hij heeft gedaan, en wat het eindresultaat is.

Ik ben erg enthousiast over het lerarengedeelte van deze site en vind het jammer dat het beschikbare (prachtige) beeldmateriaal alleen betrekking heeft op de VS. Maar omdat je ook beeldmateriaal kunt gebruiken van o.a. Flickr (je kunt alle foto's van een account in één keer inladen), is de tool toch ook heel geschikt voor gebruik in Nederland en voor onze vaderlandse geschiedenis. Wees je daarbij er wel van bewust dat het materiaal dat je toevoegt onder een Creative Commons licentie (by-nc-sa) beschikbaar gesteld wordt aan anderen.

Onderzoek location based learning & geschiedenisonderwijs dichtbij huis

Zo af en toe krijg ik een verzoek of ik mee wil helpen bij een afstudeeronderzoek, door mee te helpen zoeken naar geschikte literatuur, vragen te beantwoorden of mee te helpen zoeken naar experts. Als dat mogelijk is, help ik graag.

Daarom sta ik vandaag mijn blogruimte af aan Jan Willem Lutgendorff. Hij studeert aan de Pabo en is bezig met een afstudeeronderzoek. In zijn onderzoek wil hij een vergelijking trekken tussen de traditionele geschiedenislessen en de mogelijkheden van het location based learning. Voor zijn onderzoek wil hij leerkrachten een interview afnemen. In de tekst hieronder vertelt Jan Willem zelf waar zijn onderzoek over gaat, en welke informatie hij nodig heeft. ik hoop dat jullie zijn vragen willen beantwoorden!

In Layar wordt de Berlijnse muur
d.m.v 3D model weer teruggezet.

In de afgelopen jaren hebben we verschillende pilots en projecten voorbij zien komen rondom location based learning. Met een smartphone de omgeving verkennen. In de publicatie ‘De wereld als Leeromgeving’ kijkt SURFnet terug op een aantal projecten. Het laat ons zien dat er zoveel mogelijk is met behulp van een smartphone en GPS ondersteuning. In de voorbeelden wordt ook beschreven hoe stimulerend het werkt op de leerlingen. Inmiddels zien we dat er nieuwe projecten worden uitgezet waarbij de mogelijkheden van location based learning worden uitgebreid. Het opgekomen augmented reality waarover Margreet eerder al geschreven heeft, kent verschillende mogelijkheden voor het onderwijs.

Zelf zie ik voor het geschiedenisonderwijs veel mogelijkheden met location based learning. Om historisch besef bij te brengen worden er bij de geschiedenisles beeldvormers gebruikt. Dit zijn bijvoorbeeld afbeeldingen, video’s of verhalen. Hoewel er een heel scala aan mogelijke beeldvormers is, worden ze lang niet altijd gebruikt in een reguliere les. Met de mogelijkheden van een smartphone kunnen leerlingen worden uitgedaagd om een interview af te nemen, het bezoeken van een monument en met de mogelijkheden van augmented reality kan het kasteel worden geprojecteerd op de plek waar vroeger een kasteel stond.

Waar ik als onderzoeker naar geïnteresseerd ben is of u als onderwijzer er klaar voor bent om met uw groep erop uit te gaan met smartphones. Het onderzoek richt zich ook op geschiedenisonderwijs. Welke beeldvormers gebruikt u in uw geschiedenisles? Ziet u het zitten om een met behulp van een GPS wandeling het thema ‘Tweede Wereldoorlog’ dichtbij huis te halen? Misschien wordt door location based learning geschiedenis opeens wel erg boeiend! Uiteindelijk hoop ik een conclusie te kunnen trekken waarbij ik niet alleen een beeld zal geven hoe het onderwijs de inzet van smartphones ziet maar ook de waarde van location based learning naar voren brengen met betrekking tot geschiedenisonderwijs.

Ik hoop dat u als lezer de enquête zou willen invullen, welke vijf minuten duurt. De enquête richt zich op de bovenbouw van het basisonderwijs (5-8). Juist naar uw praktijkervaring als leerkracht ben ik op zoek!
Klik hier voor de enquête. De uitkomsten zal ik met jullie delen via dit weblog!

Clips voor vrijheid

Onlangs werd ik gewezen op de tool Holy, en de wedstrijd Clips voor Vrijheid. Met de tool Holy kan je eenvoudige animaties maken, waarbij je afbeeldingen over en achter elkaar kunt bewegen, bijv. een poppetje dat je van links naar rechts door je scherm verplaatst. Door voorwerpen in een bepaalde tijd te vergroten of verkleinen wek je de indruk dat een voorwerp in die tijd dichterbij komt, of verder van je af komt te staan. Met Holy kan je ook een tekst toevoegen aan je animatie (bijv. een tekstballon), of geluid, zodat je je figuurtje kunt laten praten. Ik vond zelf de tool niet heel intuïtief werken, maar mij werd verteld dat dat kan komen doordat ik met filmbewerkingssoftware werk: ervaren ict-gebruikers schijnen meer moeite te hebben met de tool dan mensen die geen ervaring hebben. Maar het kan natuurlijk ook gewoon zijn dat ik niet zo'n handige gebruiker ben ;-(

Hoe het ook zij: met wat doorzettingsvermogen en met hulp van Mr. Holy, die je stap voor stap uitlegt wat je moet doen, kan je al na een half uurtje een clip in elkaar zetten. Je kunt daarbij zowel gebruik maken van beeld, geluid en tekst die in de tool beschikbaar is, als van materialen die je zelf uploadt naar de site van Clips voor Vrijheid.

Maar ja, dan komt het echte werk: waarover ga je een clip maken? Het antwoord daarop is, zo kort voor 5 mei, eenvoudig: maak een clip over vrijheid. Op de website Clips voor Vrijheid, zijn al een heleboel clips te vinden van leerlingen die met Holy hun visie op vrijheid hebben weergegeven: door te laten zien dat niet iedereen zomaar kan zeggen wat hij wil, door te vertellen dat je wel een ander geloof kunt hebben, maar vooral ook mens bent, of door te laten zien wat er allemaal is gebeurd in de laatste wereldoorlog.

Door leerlingen een clip te laten maken over vrijheid, zullen ze op zoek gaan naar een beeld over vrijheid dat past bij hun eigen ervaringen en belevingswereld. Ze zoeken naar passende beelden, waarbij natuurlijk ook symbolen gebruikt mogen worden. Ze kunnen ook bij een (zelf geschreven) gedicht een clip maken, waardoor je ze beeld en tekst laat combineren. Het maken van een clip levert een heleboel aanknopingspunten op om te praten over zaken als auteursrecht, (verborgen) boodschappen in tekst, beeld en geluid en hoe en waar je moet zoeken op internet.

Wie nu een clip maakt op de site Clips voor Vrijheid, doet automatisch mee met de wedstrijd. Je moet er wel snel bij zijn: je clip doet mee als je die voor 29 april 'inlevert' op de site. De jury kiest op 3 mei de beste clips. Deze clips worden op één van de landelijke bevrijdingsfestivals vertoond op een groot scherm, en de makers van de clips krijgen daar een Backstage VIP Tour.

Stel je voor met een filmpje

Er zijn al een aantal blog- en Twitterberichtjes over verschenen: de Searchstories van Google en YouTube. Een Searchstory is een kort verhaaltje in de vorm van beelden van 6 zoekopdrachten. Een Searchstory maak je door 6 zoekopdrachten in te voeren, waarbij gezocht kan worden naar teksten op het web, naar een locatie in Google Maps, naar afbeeldingen (via Google Images), naar nieuws (via Google News), je kunt zoeken in blogberichten (in Google Blogsearch), naar producten (via Google Product Search) en naar boeken (via Google Books).

In onderstaande searchstory zie je hoe je door een aantal zoekvragen te combineren, een verhaal kunt maken. Je krijgt een beeld van de hoofdpersoon doordat je over zijn schouder meekijkt naar de informatie die hij nodig heeft om zijn leven te leiden. Een erg leuk concept voor een verhaal vind ik, en zeker ook bruikbaar in het onderwijs.

Je kunt searchstories ook op een andere manier gebruiken: je kunt leerlingen vragen om zich voor te stellen aan een ander op basis van zoekvragen, voor een kennismaking met leerlingen van een partnerschool (in het buitenland) of voor een vak als levensbeschouwing of maatschappijleer. De zoekvragen kunnen dan gaan over hun hobbies, ze kunnen hun vriendenkring ermee in beeld brengen, een weekend- of vakantiebaan, hun toekomstdromen, karaktereigenschappen of waarden die ze belangrijk vinden enz. Voor aardrijkskunde kan je leerlingen een searchstory laten maken over een plaats, regio of land, voor geschiedenis kan je een tijdperk of een historische figuur in kaart laten brengen, en voor biologie kan je een searchstory laten maken van het milieu in de omgeving van de school.

Wat is de winst van het gebruik van een searchstory? Om te beginnen zijn leerlingen vaak gemotiveerder om met beeld en computer aan de slag te gaan, dan met boeken en tekst. Om een searchstory te kunnen schrijven, moeten leerlingen heel wat informatie zoeken en selecteren, waarbij aandacht besteed kan worden aan het slim formuleren van een zoekvraag en het beoordelen van gevonden informatie en aan de verschillende manieren waarop informatie gepresenteerd kan worden: in beeld of tekst. Aan het maken van het verhaal zelf hoeven ze maar weinig aandacht te besteden: de tool is zo gebruiksvriendelijk dat ze die praktisch direct zullen doorgronden. Dat maakt searchstories dus interessant zowel voor het verwerken van de gewone leerstof als voor het mediawijs maken van leerlingen. Voorwaarde daarvoor is wel dat leerlingen begeleid worden bij het omgaan met informatie op internet, want dat leren ze - net zo min als andere vakken - niet vanzelf!

Locatiegebonden verhalen vertellen

Verhalen vertellen is leuk en zinvol. Je kunt verhalen gebruiken voor alle vakken: van rekenen tot taal, en van aardrijkskunde tot geschiedenis. Ik houd zelf ook van verhalen die zich afspelen in een omgeving die ik ken: dat geeft een verhaal een extra dimensie.

Een tool waarmee je dat kan doen, is Scribblemaps. Met Scribblemaps kan je aan op een kaart tekenen en je kunt er tekst en afbeeldingen aan toevoegen. Het gebruik van Scribblemaps is gratis. Op dit moment kan je ook gratis inschrijven voor de pro-versie van de software; het kan zijn dat dat na verloop van tijd een betaalde versie wordt of dat bepaalde functies alleen tegen betaling zijn, maar op dit moment is dat in ieder geval nog niet het geval. Er zijn erg veel kaarten beschikbaar in Scribblemaps: je kunt niet alleen gebruik maken van de gewone Google-kaarten, maar bijvoorbeeld ook van kaarten van ESRI en zelfs sterrenkaarten.

Op de kaarten kan je teksten schrijven en je kunt er afbeeldingen aan toevoegen. Dat kunnen afbeeldingen zijn op het web die je met behulp van een linkje in de kaart plaatst, maar je kunt ook zelf afbeeldingen uploaden en ze dan in je kaart plaatsen. Het is even wat uitproberen voordat je weet hoe het werkt, maar je leert het snel.

Met Scribblemaps kan je leerlingen allerlei verhalen laten vertellen: een verhaal over iets bijzonders in hun eigen leefomgeving, over de natuur of over wat ze tegenkomen onderweg naar school. Of een verhaal over het leven van een bijzondere persoon: een schrijver, een bekende wetenschapper of een historische figuur. Je kunt leerlingen ook een samenvatting laten maken van een boek dat zich afspeelt op verschillende locaties. Op de sterrenkaart kan je een droomverhaal laten vertellen of - natuurlijk - een science fiction verhaal.

De kaart die je maakt kan je opslaan en - zoals hieronder - embedden in een website of weblog, waar je anderen je verhaal kunt laten lezen en kunt vragen om reacties. En dat is misschien nog wel het allerleukste van verhalen schrijven: dat ze gelezen worden!

Verhalen, verhalen en nog eens verhalen

Bijna altijd als er in verhalen wordt verwezen naar die geweldige docent die zo goed verhalen kon vertellen, dan wordt daarmee een geschiedenisdocent bedoeld die verhalen vertelde die je meenamen in de tijd, naar een ander land, een andere omgeving. Ik herinner me zelf ook zo'n docent. Hij was al behoorlijk oud en een beetje doof waardoor zijn stem soms hard, maar soms ook te zacht was. Je moest daarom wel heel stil luisteren om zijn verhaal te horen, maar dat was geen probleem: zijn verhalen waren altijd boeiend. En het was ook heerlijk om lekker te luisteren zonder direct allerlei vragen te hoeven beantwoorden, maar je mee te laten voeren naar waar hij je bracht.

Niet elke docent heeft die gave van vertellen. Je kunt dan natuurlijk gebruik maken van boeken, maar een verhaal van 'iemand die erbij was' is soms leuker en spannender dan een verhaal uit een boek. Een heel leuke site om op zoek te gaan naar getuigenissen, is de site 'Het Register van de Dag van Gister'. Op deze site worden persoonlijke herinneringen van senioren vastgelegd voor wie er maar naar wil luisteren. De meeste verhalen op de site zijn met speciale hardware (een 'verhalenkabinet', met een scherm, toetsenbord, scanner en telefoonhoorn) toegevoegd in het kader van een programma dat draait in bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland, maar de verhalen beluisten kan iedereen. Ook kan iedereen die dat wil verhalen toevoegen via de site.

Daarmee biedt het programma niet alleen mogelijkheden voor scholen in Noord- en Zuid-Holland (zij kunnen zich via de site aanmelden om mee te doen aan een educatief project rondom deze site), maar voor alle scholen in Nederland.

Allereerst kan je de site gebruiken voor het vak geschiedenis, door de leerlingen de verhalen over de recente geschiedenis van ons land te lezen en te beluisteren. Maar er is veel meer mogelijk. Je kunt bijvoorbeeld je leerlingen de opdracht geven om een verhaal op te schrijven van een ouder iemand die 'een belangrijke gebeurtenis' heeft meegemaakt in het verleden. Dat kan een iets zijn wat landelijk speelde (bijv. de hongersnood), maar het kan ook gaan over een lokale gebeurtenis (Paard te water) of plek uit de omgeving (de molen) of over de het dagelijkse bestaan in een bepaalde periode (gezinsleven). De leerlingen kunnen daarvoor iemand zoeken in hun eigen omgeving, maar je kunt ook als school contact leggen met een ouderenorganisatie in de omgeving en met hun hulp op zoek gaan naar verhalen.

Voor de kunstvakken kunnen kunnen leerlingen op zoek gaan naar beeldmateriaal (jpg of png) om zo, samen met de oudere wiens verhaal ze opschrijven, een compleet beeld te creëren van die gebeurtenis. Bij zo'n verhaal kunnen de leerlingen dan weer een eigen verhaal vertellen: wat zijn nu belangrijke gebeurtenissen, welke belangrijke gebouwen of kunstwerken worden nu neergezet in hun omgeving en wat is het verschil in cultuur tussen vroeger en nu?

Voor het vak Nederlands kan je je leerlingen opdracht geven om op basis van de verhalen een dagboek te schrijven van een gefingeerde persoon die leefde in een bepaalde periode. In dat dagboek moeten ze dan een aantal van de gevonden verhalen verwerken, waarbij je ze kunt laten spelen met zaken als flashbacks, vertelde tijd en tijdverdichting, tijdsprong enz.

En tot slot: ga ook zelf eens een kijkje nemen op de site als je van verhalen houdt. Het is geen literatuur, maar het is wel interessant, soms ontroerend en vaak boeiend om te luisteren, te kijken en te lezen!

1000 woorden of nog meer

Als één beeld meer kan vertellen dan 1000 woorden, dan kan, volgens mij, één cartoon meer zeggen dan een heel boek. Ik ben een liefhebber van cartoons: in één kleine tekening geeft de maker zijn, meestal ironische, visie. Cartoons worden veel gebruikt in lesmethodes voor de mens- en maatschappijvakken en het is natuurlijk ook leuk materiaal voor de kunstvakken.

Ben je op zoek naar een cartoon die past bij het onderwerp waar je mee bezig bent, dan valt dat lang niet altijd mee. Maar voor wie iets zoekt over Amerikaanse politiek, ontdekte ik een mooie site: Editorial Cartoonists, van de Association for American Editorial Cartoonists. Op deze site kan je de meest recente cartoons bekijken ('Today at a glance'), en je kunt ook op onderwerp zoeken naar cartoons, waarbij je kunt filteren op jaar van verschijnen en op de naam van de cartoonist. In de collectie staan cartoons vanaf 1954, maar dat zijn er maar een paar. De collectie wordt pas echt interessant vanaf 2001: uit dat jaar vind je 572 cartoons. En als je zoekt op Obama in de periode 2009/2010, dan vind je maar liefst 1645 cartoons met dat onderwerp!

Op de site Editorial Cartoonists vind je niet alleen cartoons: er is een speciale onderwijspagina met lesmateriaal. Elke 14 dagen verschijnt er een nieuwe les. Die lessen zijn niet altijd 1 op 1 over te nemen voor gebruik in Nederland, maar het is wel leuk om te bekijken en om je erdoor te laten inspireren. In het archief vind je op dit moment 163 lessen.

Ik vind het een prachtige site om te cartoons te zoeken voor een les (geschiedenis, maatschappijleer, Engels, kunstvakken en - in beperkte mate - aardrijkskunde), maar ook om gewoon te snuffelen. Mocht het weekend nog te koud zijn om lekker naar buiten te gaan, dan kan je op deze site van de Association of American Editorial Cartoonists je hart ophalen.

Remix America

Uren kunnen ze naar YouTube-filmpjes kijken, je leerlingen. Eén video zegt meer dan 1000 woorden, zeggen ze, maar als docent wil je zo graag dat ze niet alleen kijken maar dat ze ook luisteren naar en nadenken over wat gezegd wordt. Een manier om dat te doen is door leerlingen zelf een film te laten maken. Maar dat is vaak een tijdrovende klus, dus daarvoor heb je niet altijd tijd.

De site Remix America maakt het leerlingen gemakkelijk. Op die site kan je je eigen film (over een Amerikaans onderwerp) samenstellen uit een collectie van films, filmpjes en geluidsbestanden over allerlei Amerikaanse onderwerpen: van vrede tot buitenlandse politiek, van onderwijs tot sport en van economie tot familie. Naast filmmateriaal uit de bibliotheek van de site kan je ook YouTube-filmpjes invoegen in je eigen video en je eigen filmmateriaal uploaden. Daarbij moet je je er wel bewust van zijn dat het materiaal dat je uploadt beschikbaar komt onder een CC-by-nc-sa-licentie.

Je kunt de site gebruiken voor het vak Engels, maar ook voor geschiedenis (in de bibliotheek van de site zit veel historisch materiaal) of voor maatschappijleer (bijv. een films over de voors en tegens van de Vietnam-oorlog of de aanwezigheid van de VS in Irak). Een ander leerdoel van het werken met Remix America is dat door het werken met video leerlingen zich bewust worden van het feit dat elk beeld een interpretatie is, en niet een absolute waarheid. Een ander leerdoel van het werken met Remix America is dat door het werken met video leerlingen zich bewust worden van het feit dat elk beeld een interpretatie is, en niet een absolute waarheid.

Er is ongelooflijk veel materiaal, en de mensen en organisaties die dit initiatief ondersteunen zijn niet de minsten. Ik vermoed wel dat het materiaal in de bibliotheek vooral de sterke kanten van de VS laat zien, maar dat vind ik geen bezwaar omdat je ook filmmateriaal van YouTube kunt toevoegen of ander (vrij te verspreiden) filmmateriaal. De tool is eenvoudig in het gebruik, zoals je kunt zien in onderstaande video-tutorial. Een goede manier om mediawijs te worden dus! Wie geeft als eerste (?) Nederlander zijn visie op de Amerikaanse samenleving??

Archiefmateriaal WOII

Vorige week is de Wegwijzer Archieven WOII gelanceerd: een website die de weg wijst naar bronmateriaal over de Tweede Wereldoorlog in allerlei verschillende archieven in Nederland. Het initiatief komt van het Nationaal Archief en het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, maar er is materiaal te vinden van 266 archiefinstellingen, bijvoorbeeld de archieven van bisdommen, het Centraal Bureau voor Genealogie, gemeente-archieven, regionale archieven, het Nederlands Muziek Instituut en nog veel meer. Natuurlijk moet je om de materialen te zien naar de archieven toe, maar aan de hand van de omschrijvingen kan je je een goed beeld vormen van de rijkdom van alle archieven.

Wie zoekt naar materiaal over een bepaald onderwerp kan een zoekterm invoeren, gebruik maken van de systematische indeling van archieven (Duitse/Nederlandse/overheidsinstellingen/personen, enz), of archieven zoeken op thema (bijv. dagelijks leven, collaboratie, steun en opvang, illegaliteit enz.). Je kunt ook op een kaart kijken welke archieven in de buurt zitten en je kunt de alfabetische lijst bekijken van archieven en zo op zoek gaan naar materiaal. Ik denk zelf dat voor het onderwijs de thematische zoekmethode het makkelijkst is: ik vond het in ieder geval al inspirerend om te zien vanuit hoeveel verschillende invalshoeken je het onderwerp kunt benaderen. Voor wie de wereldoorlog tot onderwerp van studie benoemt, is dit een geweldige plek om op zoek te gaan naar informatie over alle mogelijke aspecten van die periode in de Nederlandse geschiedenis.

Bij de links staan overigens nog een aantal andere archieven die interessant zijn. Ik vond zelf het Verhalenarchiefinteressant: daar worden persoonlijke verhalen verzameld: familiegeschiedenissen, vrolijke, droevige, alledaagse en soms wonderlijke lotgevallen. Op dit moment vragen ze om verhalen van Nederlanders in New York. Lijkt me een mooie opdracht voor het vak Engels: zoek een Nederlander in New York en vraag of je een interview mag afnemen en mag aanbieden op de site.

Archieven hebben onderwijs heel wat te bieden!

On the ground reporter

On the ground reporter is een spel waarbij je als journalist onderzoek gaat doen in Darfur. Dat is niet ongevaarlijk: je zit in een oorlogsgebied, je spreekt de taal niet en eten en drinken is niet overal voorradig. Je moet ervoor zorgen dat mensen je vertrouwen en soms moet je risico's nemen om erachter te komen wat er is gebeurd. De verhalen die je hoort schrijf je op in een aantekenboekje en af en toe heb je contact met je opdrachtgever die je achtergrondinformatie geeft en je vertelt waar je naar op zoek moet gaan.

On the ground reporter is een adventuregame: om mensen aan het praten te krijgen moet je de juiste spullen verzamelen in het spel of de juiste contacten leggen. Soms moet je binnen korte tijd iets doen, bijv. water halen omdat je anders uitdroogt in de hitte. De game is niet erg spannend, maar misschien hoeft dat ook niet: het verhaal is 'spannend' genoeg. De gebeurtenissen die voorkomen in On the Ground Reporter zijn gebaseerd op ware gebeurtenissen en opgebouwd uit voornamelijk bestaande interviews, journalistieke artikelen en boeken. Het foto- en filmmateriaal is de laatste jaren gemaakt door verschillende Nederlandse journalisten.

Het spel kan goed ingezet worden om leerlingen kennis te laten maken met de problemen in Darfur. Een opdracht zou kunnen zijn om in groepjes het spel te spelen waarna elk groepje in een presentatie, essay of in een wiki één aspect van de oorlog moet uitdiepen: het conflict, de leefsituatie in de kampen, de janjaweed enz. Zo kan een totaalbeeld ontstaan waarin niet goed of slecht een rol speelt, maar waarin voorop staat dat in de huidige situatie er geen winnaars kunnen zijn.

Canon van de NL geschiedenis: winst of verlies?

In 2007 werd de canon van de Nederlandse geschiedenis gepresenteerd door de commissie Van Oostrom. De canon gaf een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen uit de Nederlandse geschiedenis in 50 onderwerpen.

Er waren toen nogal wat mensen die daar bezwaar tegen maakten: de keuze van de 50 ‘weetjes’ werd arbitrair gevonden. Bovendien was kort tevoren door commissie de Rooy een indeling van de Nederlandse geschiedenis in 10 tijdvakken geïntroduceerd. Ik had er toen niet echt een mening over: ik vond en vind het allemaal in ieder geval erg verwarrend.

Inmiddels zijn we een paar jaar verder. Er zijn stemmen opgegaan om de canon verplichte kost te maken maar uiteindelijk werd daar toch anders beslist.

Wat mij als enthousiaste webgebruiker opvalt is dat er in de afgelopen jaren ongelooflijk veel verzamelsites zijn gekomen op het gebied van onze vaderlandse geschiedenis. Er zijn heel veel mensen en organisaties die digitale leermaterialen maken en/of verzamelen en die via het web met anderen delen, ingedeeld in tijdvakken of gegroepeerd om de canononderwerpen. Om er een paar te noemen:

• En toen nu (de site van de stichting die het gebruik van de canon promoot)
• Tijdsbeelden, van Anno (ze hebben bij Anno overigens ook een spel gemaakt om te leren hoe de onderwerpen uit de canon passen in de tijdvakken: Anno's tijdvakkensjoelbak.
• YURLS Webjes en Weetjes Canon Geschiedenis
• Histotheek met een overzicht van beeldmateriaal bij de onderwerpen van de canon
• Symbaloo-pagina canon
• YURLS canon
• Schooltv, Vroeger en zo (overzicht in tijdvakken)
• Beeld en Geluid.
  

Dat maakt me dan wel weer heel blij, al dat materiaal. Ik heb de indruk dat de nieuwe indelingen ertoe hebben geleid dat mensen gestructureerd informatie konden zoeken en aanbieden. Bijna iedereen maakt nu gebruik van één van de 2 indelingen waardoor informatie nu makkelijker vindbaar is dan voorheen. Ik heb de indruk dat met de hoeveelheid materiaal die nu online te vinden is (bijna) complete methodes samengesteld kunnen worden die helemaal afgestemd zijn op schoolvisie, leerstijl van de leerling en onderwijsvoorkeur van de leerkracht.

Of de canon of de tijdvakken-indeling nu goed zijn of niet, en of de ene indeling beter is dan de andere: daarover durf ik nog altijd geen uitspraak te doen. Maar ik ben wel blij met de enorme hoeveelheid materiaal die er door deze indelingen beschikbaar is gekomen!

p.s. Via de Scholenlijst werd ik door Jack Nowee (de maker van alle webjes en weetjes en webpaden-YURLS) gewezen op een geschiedeniskalender: een kalender waarop bij elke dag een aantal historische gebeurtenis vermeld worden. Je zou elke dag een leerling de opdracht kunnen geven om die feitjes op de goede plaats te kunnen zetten in de tijdvakken of de canon. Daarnaast staan er op de kalender ook elke dag een quizvraag, een mop, trivia, een woord van de dag, een spreuk van de dag enz. Makkelijk voor als je op zoek bent naar inspiratie voor een onderwerp van gesprek of een thema enz.!

Oorlog: we mogen het niet vergeten

De oorlog: we mogen het niet vergeten. Ik vind het vooral belangrijk dat we ons realiseren wat een ellende een oorlog veroorzaakt. Het verdriet, het gemis, de schrik en de angst, het verlies van vrijheid, het zijn emoties die elke oorlog met zich meebrengt. Er komen steeds meer websites die proberen om die emoties invoelbaar te maken. Onlangs is de website WO2Online gelanceerd waarin je kunt ervaren hoe het geweest moet zijn om in de nacht wakker te worden en op de radio te horen dat Nederland in oorlog was. Maar er is veel meer te zien en te beluisteren: getuigenissen van mensen die de oorlog hebben meegemaakt, beeldmateriaal, kranten en teksten van allerlei bronnen. Een prachtige site die heel goed kan dienen als basis voor een lessenserie in het voortgezet onderwijs over wat de gevolgen waren en zijn van oorlog.
Voor kinderen van de basisschoolleeftijd is er een aparte werkstukkenpagina. De site vind ik voor hen verder minder geschikt: de teksten zijn zeker voor de lagere klassen te moeilijk en de beelden wel erg confronterend.

Een andere nieuwe site is Brandgrens, onlangs onderscheiden met de VGI Innovatieprijs. Deze site, over Rotterdam in de periode '40-'45 staat boordevol met informatie over de Tweede Wereldoorlog: niet alleen de feiten maar ook de impact die de oorlog had op het leven van de Rotterdammers.

Een paar tips om dit onderwerp te behandelen. Om te beginnen kun je op zoek gaan naar lessen van anderen. In de leermiddelenbank PO van Digischool (alleen toegankelijk nadat je een account hebt aangevraagd) vond ik voor het basisonderwijs o.a. een les over Anne Frank. Jack Nowee heeft voor het basisonderwijs het handige 'webje Twee Wereldoorlogen' gemaakt.

Voor het voortgezet onderwijs maakte Albert van der Kaap een les over Entartete Kunst. Je kunt ook met de leerlingen naar de tentoonstelling De Bunker gaan (tot 8 april voor de Stopera in Amsterdam, van 16 april tot 27 mei op de Ossenmarkt in Groningen) en/of hun site bezoeken.

Je kunt natuurlijk ook je eigen les maken. Daarvoor kun je o.a. gebruik maken van de Lessenmaker van Kennisnet of de Weblessenmaker van Het Geheugen van Nederland. Het aardige van die laatste tool is dat je er ook een tijdlijn mee kunt maken en dat al het beeldmateriaal van het Geheugen van Nederland tot je beschikking staat.

Er zijn ook verschillende spellen over oorlog. In Global Conflicts: Palestine moet je als journalist de verschillende kanten van het Palestina conflict in kaart brengen en daarover een artikel schrijven en in het spel Against all Odds ervaar je hoe het leven eruit ziet wanneer je als vluchteling door het leven gaat. En in September 12th moet je kiezen wat je doet met terroristen in een dorp.

Je kunt ook gebruik maken van allerlei (niet-specifiek educatieve) web 2.0 tools. Je zou bijvoorbeeld de leerlingen een wiki kunnen laten maken met daarin biografieën van mensen die zijn omgekomen in de Tweede Wereldoorlog of een weblog van een (fictief) persoon ten tijde van WOII in de eigen woonplaats. Je kunt ook met een klas een rollenspel spelen, waarbij je Hyves gebruikt als middel om met elkaar te communiceren. De docent is journalist en stuurt berichten rond over wat er gebeurt. De leerlingen reageren op die berichten via hun weblog op Hyves of door elkaar krabbels te sturen. Heb je meer tijd nodig om de leerlingen te laten onderzoeken wat oorlog betekent probeer dan andere vakken bij je les te betrekken. In een les beeldende vorming kan gekeken worden naar oorlogskunst of oorlogsmonumenten (leerlingen kunnen die voorzien van hun eigen commentaar via Flickr, zoals hier bij lessen over kunst) of leerlingen kunnen een propagandafilm maken (kijk hier voor een Amerikaanse tool voor het maken van een propagandafilm om soldaten te werven), eventueel gecombineerd met een aantal lessen bij Nederlands waarin leerlingen een propagandistische tekst schrijven.

Er zijn genoeg manieren om aandacht te besteden aan het onderwerp oorlog. 'Leuk' is het niet maar wel belangrijk!

Afbeelding van Lochinvar1

ReDistricting game

De verkiezingen in de VS zijn alweer ruimschoots achter de rug maar voor wie achteraf meer inzicht wil krijgen in het Amerikaanse verkiezingssysteem is het Redistricting Game een interessant spel. Daarin leer je wat kiesdistricten zijn en waarom de indeling in kiesdistricten bepalend kan zijn voor een verkiezingsuitslag.

In het spel moet je in 5 missies zelf kiesdistricten vormen. Uitgangspunt is een gelijke verdeling van het aantal kiezers maar wie de districten slim indeelt kan de uitslag van de verkiezingen bepalen. Als je een indeling hebt gemaakt leg je die voor aan de State Legislature, de State Governor en de State Court. Die zeggen niet alleen of ze akkoord gaan met je voorstel maar ze laten ook weten waarom ze zo stemmen.

Je kunt elke missie spelen op 2 niveaus: basic en advanced. Wie het spel helemaal uitspeelt op advanced-niveau kan daar wel een uurtje mee bezig zijn, maar dat is niet noodzakelijk voor het begrip van het Amerikaanse verkiezingssysteem. Maar wel leuk ;-)

Alles van waarde in een doosje

Heb jij dat ook gehad: dat je mooie dingen verzamelde in doosjes en potjes? Ik heb de meest bijzondere verzamelingen gehad, variërend van mooie steentjes tot sleutelhangers, speldjes en mooie plaatjes. Heerlijk om het allemaal bij elkaar te hebben en dan te bekijken en te sorteren. Kleur bij kleur, grootte bij grootte, of juist op vorm. En nog altijd vind ik het leuk om dingen te verzamelen en daar ben ik niet de enige in. Op internet zijn talloze ruilbeurzen te vinden voor mensen die hun verzameling compleet willen krijgen.

De website Museum Box speelt in op dat sentiment. Je kunt op de website je eigen ladenkast vullen met inhoud. Je mag zelf bepalen of je 1, 2 of 3 laatjes hebt in je kast en hoeveel vakjes er in elk laatje zitten. In elk vakje zit dan weer een kubus waar je je informatie op kwijt kunt: een tekst, plaatjes, video of geluid, een (link naar een) webpagina of bestanden (Word, PowerPoint, Excel of PDF) die je uploadt naar de website.

Wat kun je hier nu mee in het onderwijs? Mijn eerste inval was om de website te gebruiken voor de ckv-vakken: een verzameling schilderijen, gebouwen met een bepaalde architectuur, muziekstijlen: het is leuk om er een verzameling van aan te leggen van informatie die je hebt gevonden of misschien ook zelf gemaakt (muziek die je zelf hebt gemaakt en opgenomen, een toelichtende tekst of presentatie die je hebt gemaakt enz.). Maar je kunt museumboxen voor veel meer gebruiken: je kunt materiaal verzamelen om een stelling te onderbouwen (en misschien op basis daarvan een betoog te schrijven), om iets te maken (een game of een website), om een leesdossier te maken, om je portfolio samen te stellen, om je verzameling favorieten te delen enz.

Handig van de site is dat je als docent een wachtwoord voor een klas kunt aanvragen. Je kunt dan zelf leerling-accounts aanmaken of leerlingen zich laten aanmelden voor jouw klas. Als leerlingen hun eigen ladenkast hebben gemaakt kunnen ze die bij hun docent 'inleveren'. De docent kan dan vervolgens de ladenkast publiceren zodat anderen de kast kunnen bekijken. Je kunt ook je leerlingen een berichtje over hun werk sturen via de site. Maar dat hoeft natuurlijk niet: je kunt ook je leerlingen een privé-account aan laten maken en ze vragen je een mailtje te sturen als ze klaar zijn met hun werk.

Deze tool biedt natuurlijk technisch gezien niet echt meerwaarde ten opzichte van allerlei andere sites waar je bestanden kunt uploaden en delen. Maar het is wel een heel speelse en visuele manier van presenteren die mij in ieder geval erg aanspreekt!

Helaas (weer) actueel

Een spel dat ik al een tijd ken maar hier nog nooit heb besproken is September 12th: a toy world. Je kunt September 12th spel bommen gooien naar terroristen. Als je goed mikt sterven ze bij bosjes. Helaas sneuvelen er elke keer ook onschuldige mensen en natuurlijk veroorzaakt elke bom ook de nodige schade. Bovendien blijkt na een tijdje komt voor elke gestorven terrorist een aantal nieuwe terroristen in het spel waardoor er steeds meer terroristen komen.

September 12th vind ik wel een goed, maar geen leuk spel: als je je realiseert wat er gebeurt voel je je behoorlijk machteloos. Ik start het spel daarom met tegenzin op: het kost me moeite om toe te zien hoe gewapende mannen rondlopen in het dorpje en geen actie te kunnen ondernemen. Want bommen gooien is geen optie: het verwijdert je alleen steeds verder van je doel. Het spel is volgens mij daarmee een prachtige start voor een discussie over terrorisme: wat kun je en wat moet je daarmee? Wat moeten wij met het huidige geweld in de Gazastrook, hoe staan wij tegenover de oorlog tussen Israël en Hamas? Moet je op basis van de geschiedenis gaan zoeken naar wie gelijk heeft en wie ongelijk? Maar je kunt het natuurlijk ook dichter bij huis houden: hoe staan wij ten opzichte van geweld in ons eigen land? Wat doen wij met extremisten in Nederland, van welke overtuiging of geloof dan ook?

N.B. Bekijk ook nog even deze site van de omroep over de Midden-Oosten problematiek. Daar is erg veel informatie te vinden die voor jongeren goed te begrijpen is.

Civilization Revolution; van holbewoner naar astronaut

Door: Martijn van den Berg

Ongeveer anderhalf jaar geleden kreeg ik twee spellen in handen, de een was settlers V en de andere Civilization IV. Deze heb ik beide een aardig positieve review gegeven, maar persoonlijk ben ik niet zo'n pc gamer. Ik vond vooral het concept van Civilization erg mooi. Toen ik zag dat de nieuwe versie van Civilisation op de xbox kwam, heb ik snel een demo gedownload op xbox live. Ik was meteen onder de indruk, alhoewel het wel een tijdje duurde voordat ik het spel uiteindelijk gekocht heb.

Het concept van Civilization is nog steeds hetzelfde. Je begint als een kleine beschaving en moet door middel van technologie, cultuur, geld of gewoon bruut geweld overwinnen in het eind. Uiteraard is het ook nog steeds turn-based. Het spel is echter wel wat aangepast aan de xbox, omdat mensen geen zin hebben om 10 uur achter elkaar achter de xbox te zitten, is de gemiddelde speltijd verkort door een snellere tijdlijn en omdat mensen geen zin hebben om met een controller een muisje te pielen, werkt alles met één druk op een knop. Dit maakt het veel sneller en overzichtelijker.

Er is ook nog een speciale reden waarom ik dit spel review. Ook dit deel heeft een hoge educatieve waarde. ALle beschavingen hebben een speciale vaardigheid die ook echt speciaal is voor deze beschaaving. Het meest educatieve is nog wel de vele historische en toekomstige scenario's die worden nagespeeld. Onder andere de blitzkrieg en Global Warming komen aan bod in dit spel, wat ik persoonlijk erg leerzaam vind.

Civilization is een mooi spel. Ik zou het niet uren achter elkaar spelen, maar het is geweldig om af en toe even tussendoor een spelletje te spelen, en dit maakt het spel zo geweldig. In totaal kan je hier uren mee bezig zijn en iedere keer dat je het speelt is weer anders. Iedere beschaving is weer een aparte beleving, dus met de vele beschavingen ben je wel een tijdje zoet. Zeker een aanrader dus!

Weblessen maken voor geschiedenis

De laatste jaren krijgt het onderwijs steeds meer interesse in digitale leermaterialen. De computer en internet zijn immers niet meer weg te denken uit onze maatschappij en het werken met digitaal materiaal biedt weer nieuwe mogelijkheden ten opzichte van het werken met folio-materiaal. Daarnaast is het besluit van de overheid om de scholen te verplichten zelf leermaterialen aan te schaffen en hen daarvoor een vergoeding te geven van 'slechts' 318 euro per leerling, een grote stimulans voor scholen om te onderzoeken of er alternatieven zijn voor het gebruik van boeken. En daarbij komen scholen dan al gauw terecht op internet omdat daar al veel te vinden is.

Of dat ook de stimulans is geweest voor het Geheugen van Nederland om een weblessentool te ontwikkelen weet ik niet, maar dat vind ik ook niet zo interessant. Ik ben vooral blij dat die er is ;-)

Het Geheugen van Nederland is het nationale programma voor de digitalisering van het Nederlands cultureel erfgoed. Op de website van Het Geheugen vind je prachtig materiaal over de geschiedenis van Nederland: beeldmateriaal, affiches, teksten, films en geluidsbestanden. Een deel van de website is speciaal voor het onderwijs: daar vind je ook nog lesmateriaal (voor de vakken Geschiedenis, CKV, Maatschappijleer en Aardrijkskunde) op onderwijsniveau gegroepeerd is (VMBO basisonderwijs, VMBO 3 + 4, HAVO/VWO basisvorming en HAVO/VWO 2e fase). Vanaf die pagina kun je de collectie doorzoeken op trefwoorden die gerangschikt zijn binnen de tijdvakken zoals die gedefinieerd zijn in de Canon van de Nederlandse geschiedenis.

En sinds kort is er dus ook een weblessentool. Hiermee kun je lessen maken waarbij je gebruikt kunt maken van de collectie van Het Geheugen. Je kunt zelf kiezen hoe groot je gebruikersgroep is; of je de lessen beschikbaar wilt stellen voor iedereen (zonder inloggen toegankelijk), alleen voor leerlingen (leerlingen krijgen na inloggen een overzicht van alle lessen, inclusief de door jou gemaakte les) of alleen voor een bepaalde school of klas. Je kunt in de weblessentool zelf klassen aanmaken en vervolgens kun je aan die klas dan leerlingen toevoegen. Dat systeem werkt nog niet echt handig: ik hoop dat ze daar nog wat aan gaan doen. Maar sowieso wil ik er hier een lans voor breken dat iedereen die gebruik maakt van de weblessentool van het Geheugen van Nederland die lessen aan iedereen ter beschikking stelt. Hoe meer mensen lessen ontwerpen en ter beschikking stellen, des te meer variatie we straks onze leerlingen kunnen aanbieden!

Het bijzondere van de weblessentool van het Geheugen van Nederland zit 'm in de mogelijkheid om (een deel van) het beeldmateriaal uit het archief te gebruiken in de les, en de manieren waarop dat gedaan kan worden. Er zijn verschillende opdrachten mogelijk:

• de beeld-in-tijd opdracht: door de docent geselecteerd beeldmateriaal laten combineren met data in een tijdlijn of door de docent geschreven teksten/omschrijvingen;
• de fotoboekwerkopdracht: door de docent geselecteerd beeldmateriaal door de leerling laten 'bewerken'(d.w.z. een uitsnede daarvan laten waarin het antwoord op de vraag te vinden is);
• de meerkeuze opdracht: de leerling beantwoordt een meerkeuzevraag, al dan niet voorzien van beeldmateriaal. Eventueel kan de docent vragen aan de leerling om zijn keuze toe te lichten (vrije tekst);
• de memorixzoek opdracht: de leerling moet passend beeldmateriaal zoeken in het archief van het Geheugen van Nederland;
• de openvraag opdracht: de leerling moet een open vraag beantwoorden;
• de upload opdracht: de leerling moet een vraag beantwoorden door passend beeldmateriaal te vinden en die te uploaden.

Daarnaast is het natuurlijk mogelijk om leerlingen informatie te geven in de vorm van beeld of tekst (leesopdracht).

Er zijn nog een aantal zaken die ik mis in de weblessentool. Allereerst vind ik de mogelijkheden tot metadatering beperkt: je kunt aangeven voor welk vak en welk niveau je les geschikt is, maar ik zou ook graag de mogelijkheid willen hebben om trefwoorden toe te kennen daaraan waarin je kunt aangeven om wat voor soort materiaal het gaat, welke (kern-)doelen gerealiseerd worden met de les, en waarin het onderwerp van de les nauwer omschreven kan worden. Op dezelfde wijze zou ik het materiaal willen kunnen doorzoeken: op niveau, vak, kerndoel, trefwoord en soort materiaal. Verder hoop ik dat de lessen worden opgenomen in de repository van Samenzoeken van Kennisnet zodat docenten niet op meer plaatsen hoeven te zoeken als ze op zoek zijn naar leermateriaal.

Maar misschien zit dat allemaal nog in de pijplijn. Voorlopig vind ik dit een leuk initiatief en ik hoop dat veel mensen er gebruik van zullen maken.

Webquest Een ongemakkelijke waarheid

Al een tijdje heb ik de dvd met daarop de film van Al Gore in huis: An inconvenient truth. De film is door velen bejubeld maar er kwam ook commentaar: sommige mensen vonden het beeld dat in de film werd neergezet overdreven en beschuldigden Al Gore ervan om op publiciteit uit te zijn. Hoe het ook zij: ik ben wel blij met de aandacht voor het milieu die de film (en de later aan Al Gore toegekende Nobelprijs) opleverde.

Het programma 'Leren voor Duurzame Ontwikkeling' heeft bij de film leermaterialen ontwikkeld in de vorm van webquests. De webquests èn de film kunnen gratis aangevraagd worden (zolang de voorraad strekt). De webquests zijn daarnaast ook online te vinden. In de webquest maken de leerlingen een filmpje over een onderwerp dat betrekking heeft op de film. Voor die opdracht moeten ten minste 20 lesuren uitgetrokken worden. Dat is behoorlijk wat maar ik vermoed dat het maken van de film de leerlingen ook veel inzicht in de materie zal opleveren.

Er zijn webquests voor de volgende vakken:

• Aardrijkskunde
• Geschiedenis
• Maatschappijleer
• Economie
• Biologie
• Natuurkunde
• Scheikunde
• Culturele en kunstzinnige vorming
• Algemene natuurwetenschappen.
  

Voor de vakken aardrijkskunde, geschiedenis, maatschappijleer en economie ligt de
nadruk in de webquest op de interactie tussen mens en milieu: gebruik van het
milieu (produceren en consumeren) en veranderingen daarin. Voor de vakken biologie, scheikunde en natuurkunde ligt het accent op de aard van het probleem: hoe werken broeikasgassen? Hoe en waarom reageert of verandert de natuur? Op welke vakdomeinen de webquests precies aansluiten is hier te zien.

Wie een filmpje had gemaakt kon meedoen met de wedstrijd die was uitgeschreven door Leren voor Duurzame Ontwikkeling. Die wedstrijd is eind vorig jaar afgerond en de ingezonden filmpjes zijn online te bekijken. Klik hier om het winnende filmpje te zien.

Ik vind het mooi en bruikbaar materiaal waarbij de leerlingen en en passant ook nog veel leren over mediawijsheid. Want door het maken van een film ervaar je in de praktijk op hoeveel verschillende manieren je een shot kunt maken, wat geluid/muziek kan toevoegen aan het beeld dat je wilt neerzetten en wat het effect is van verschillende manieren van monteren op het uiteindelijke resultaat.

Je kunt de webquests zo in de les als opdracht aan groepjes leerlingen meegeven maar je kunt ze ook gebruiken als oriëntatie op de complexe materie van het milieu. Door de webquests bij de verschillende vakken te bekijken krijg je een indruk hoeveel zaken een rol spelen bij milieubeheer. Handig daarom ook voor wie bijv. een profielwerkstuk wil maken hierover. Ik kan het leermateriaal aan iedereen aanbevelen.

N.B. Ik heb de film en de cd-rom met de webquests hier liggen maar doe er verder niets mee. Ben je docent en wil je het materiaal hebben voor je lessen dan kan je via dit weblog reageren. De eerste die zich meldt krijgt van mij de cd-rom en de dvd toegestuurd.

Tijdlijnen

Een tijdje geleden werd ik, naar aanleiding van een post over het gebruik van Tribbit, gewezen op TimeRime: een andere tool om online tijdlijnen te maken. Ik had toen geen tijd om me te verdiepen in die tool maar inmiddels heb ik er wat op zitten studeren en ik moet zeggen: ik ben onder de indruk.

TimeRime bestaat nog niet zo lang: op 1 juli ging de betaversie online en de tool is nog steeds in beta. Maar dat is er niet aan af te zien: de site oogt rustig en overzichtelijk. Voordeel van TimeRime ten opzichte van bijv. Tribbit is dat het Nederlandstalig is zodat ook degenen die wat minder goed zijn in Engels hiermee aan de slag kunnen.

Nadat je een gratis account hebt aangemaakt kun je aan de slag. Je kunt zelf bepalen of je de tijdlijn openbaar wilt maken of dat je er alleen zelf toegang toe wilt hebben. Je geeft je tijdlijn een titel en kiest de categorie waarin je tijdlijn ondergebracht moet worden, bijv. 'Persoonlijk', 'Kunst en cultuur', 'Wetenschap en techniek', 'Film' of 'Sport'. Daarna kun je je tijdlijn gaan vullen. In de tijdlijn kun je gebeurtenissen plaatsen of periodes. In de tijdlijn kun je tekst zetten, plaatjes (gif, jpg, jpeg, png) en geluiden (mp3). Dezelfde soorten informatie kun je kwijt onder de tijdlijn als toelichting op de gebeurtenis of de periode in de tijdlijn. Onder de tijdlijn kun je ook nog een YouTube filmpje plaatsen. De tijdlijn kan voorzien worden van een ikoon dat getoond wordt in de zoekresultaten. Tijdlijnen die jezelf hebt gemaakt of die door anderen publiek zijn gemaakt kun je embedden in een website of blog.

Er zijn al behoorlijk wat tijdlijnen te vinden die bruikbaar zijn voor het onderwijs, bijv. de 'Tijdreis door de klassieke muziek' en 'Actievoeren in de jaren tachtig'. Als je even door de voorbeelden snuffelt zie je direct waar de mogelijkheden liggen voor het onderwijs: een tijdlijn geeft een chronologisch overzicht van een periode waarbij ook op elke periode of gebeurtenis afzonderlijk in detail ingegaan kan worden. Daarbij staat beeld voorop, alhoewel er ook mogelijkheden zijn voor tekst en geluid. Het maken van een tijdlijn past natuurlijk prima bij het vak geschiedenis maar kan ook ingezet worden bij het maken van een biografie van bijv. een schrijver, een kunstenaar of een wetenschapper. Vooral voor visueel ingestelde leerlingen een handige tool om te gebruiken en daarmee een goed hulpmiddel om te leren.