Startpagina maken

Wie weet het nog: lang geleden maakte Durk Jan de Bruin de website Startpagina: een verzameling linkjes die voor Nederlandstaligen de ingang moesten vormen voor het wereldwijde web. het idee was niet nieuw, maar Nederland was erg blij met de Startpagina van Durk Jan: menigeen zocht via Startpagina zijn weg op internet. Na verloop van tijd kreeg die Startpagina dochters: startpagina's rond een thema. Een geweldig idee, waar meneer de Bruin een behoorlijk fortuin mee heeft gemaakt. Er zijn heel wat varianten op Startpagina, voor alle landen van de wereld.

Zelf je eigen startpagina kunnen maken is nog handiger dan gebruik maken van kant-en-klare startpagina's. Daarvoor heb je inmiddels allerlei makkelijke tooltjes, zoals iGoogle, Delicious en Symbaloo. In het Nederlandse onderwijs wordt veel gebruik gemaakt van YURLS: Your favourite URL's, een heel eenvoudige maar doeltreffende tool die je niet alleen in staat stelt om je favoriete URL's online te categoriseren en te bewaren, maar ook om met anderen favoriete URL's uit te wisselen.

Livebinders is een vergelijkbare tool als YURLS: je kunt daarmee je favorieten opslaan en met anderen kunt delen. Vooral dat laatste vind ik interessant: Livebinders zijn ingedeeld in categorieën, waaronder een categorie Education. En die categorie bevat maar liefst 1822 Livebinders: verzamelingen van educatieve websites. Je kunt ook zoeken op woorden in de titel van de Livebinders, bijv. mathematics of educational games (let op: zonder aanhalingstekens!).

Het is de moeite waard om de collectie Livebinders te bekijken: je vindt er allerlei inspirerende sites en leermaterialen. Je kunt ook kijken in de bijbehorende wiki: daar zijn Livebinders op onderwerp (bijv. product tutorials en special needs), schoolvak (bijv. English en ESL) en niveau (van pre-K tot 10th grade) bij elkaar gezet. Hieronder een (kleine) Livebinder over het gebruik van woordenwolken in het onderwijs.

Wordle – educational uses

Een ELO voor het (speciaal) basisonderwijs

Vandaag een gastpost van Harm Hofstede, ICT-coördinator op PI-school De Strandwacht. Hij vertelt over de ELO die hij heeft ingericht voor zijn school.

De Strandwacht, school verbonden aan het Pedologisch Instituut, is een verblijfschool voor kinderen met psychiatrische en gedragsproblemen. Een school voor kinderen, die meer zorg nodig hebben dan andere kinderen en daarom zijn aangewezen op het speciaal onderwijs!

In het schooljaar 2008-2009 kwamen de eerste laptops mee met leerlingen. Deze worden door het UWV beschikbaar gesteld aan leerlingen die in verband met motorische problematiek niet in een gewoon schoolschrift kunnen werken. Deze leerlingen maakten hun taalwerk in Word en printten het uit. De leerkracht keek het na en plakte het in een schrift…
“Dat moet handiger kunnen”, dacht ik.

En zo werd onze Elektronische LeerOmgeving “Bij de les” geboren. De keuze voor Moodle was vrij snel gemaakt: geen hoge initiële kosten, niet gebonden aan een vaste leverancier en alle ruimte om een en ander naar eigen smaak in te richten. Vanaf dat moment konden de leerlingen hun taalwerk uploaden, waarna de leerkracht direct een mailtje kreeg en op het werk kon reageren. Dat maakte het allemaal een stuk eenvoudiger, voor leerkrachten en leerlingen.

Inmiddels is de ELO enorm gegroeid. Niet alleen maken veel meer leerlingen gebruik van deze omgeving, maar vooral is er veel meer mogelijk dan alleen het inleveren van schoolwerk.
Zo is er een cursus “Veilig Leren Lezen” met daarin de beeldbankfilmpjes, afbeeldingen bij de woorden, werkbladen en online oefeningen. Of de “Canon van Nederland” met Canonclips, diverse ganzenborden, aanvullende clips en opdrachtbladen. En de “Digitale boekenkast” met online prentenboeken van YouTube, Schooltvbeeldbank, Calameo en Op Maat Eduware.

Ook bij het werken rondom thema’s wordt de ELO schoolbreed ingezet. Zo gaan we straks met “Vervoer en transport” bezig en zijn er in de ELO activiteiten als bouwplaten, online oefeningen met OpMaat, rekenweb-oefeningen die aansluiten bij het thema, flash-animaties over “de sluis” en “de raketlancering” maar bijvoorbeeld ook de online NS kaarautomaat, waarbij de leerlingen zelf rekenopdrachten voor elkaar verzinnen.

Kortom, de enorme schat aan online bronnen wordt via de ELO ontsloten. Op die manier zijn de leerlingen niet druk met surfen, maar druk met leren. De ELO is hierbij het kader waarin de activiteiten plaatsvinden. En binnen dat kader kunnen leerlingen met elkaar én met de leerkracht communiceren over hun bezigheden.
Moodle houdt alles bij, zodat je niet alleen kan zien wat een leerling aan bronnen heeft geraadpleegd en activiteiten heeft uitgevoerd, maar ook ziet welke bronnen en activiteiten veel of juist weinig worden geraadpleegd. Met die informatie kun je zorgen dat je je aanbod eventueel aanpast.

“Bij de les” is helemaal gericht op De Strandwacht. Niet alleen sluit de vormgeving aan bij de huisstijl, door het veelvuldig gebruik van pictogrammen en door de schermen zo leeg mogelijk te laten proberen we te zorgen dat de leerlingen niet overprikkeld raken en alleen dat zien wat ze op dat moment moeten zien, zonder toeters en bellen.

Om te zorgen dat ook kinderen met leesproblemen van de ELO gebruik kunnen maken, is speciale voorleessoftware (Browse Aloud) geïmplementeerd. Alle schermteksten kunnen door deze software worden voorgelezen. Omdat de schermteksten consequent eenvoudig en beknopt zijn gehouden, worden de leerlingen zowel visueel als auditief niet overladen met informatie. BrowseAloud leest per zin of zinsdeel en gaat pas verder als de leerling de muisaanwijzer op de volgende tekst zet. De snelheid van het lezen kan worden ingesteld, tot langzaam genoeg voor jonge dyslectische kinderen. De tekst die wordt voorgelezen licht op, zodat de leerling wel gestimuleerd wordt om mee te lezen.

Een tijd lang is de leeromgeving ook voor “gasten” toegankelijk geweest, maar binnenkort gaat de boel “op slot” en kunnen alleen medewerkers en leerlingen van De Strandwacht er gebruik van maken. Cursussen die “af” zijn, worden via een andere Moodle-installatie beschikbaar gesteld aan andere geïnteresseerden. Deze Moodle-omgeving is bedoeld voor en door scholen voor primair en speciaal onderwijs, om samen te vullen en te gebruiken. Op die manier kunnen we kennis en ervaringen uitwisselen, in het belang van het onderwijs. Voordat je hier aan de slag kan, dien je je eenmalig kosteloos te registreren.

In de komende jaren zal de school steeds meer vanuit leerlijnen in plaats van uit één methode gaan werken. Momenteel wordt onderzocht hoe die leerlijnen zo praktisch mogelijk kunnen worden gemaakt waarbij er een directe koppeling naar de ELO gemaakt kan worden.

De ontwikkelingen gaan razendsnel en we zijn er nog lang niet. Maar we zijn een heel eind op weg en inmiddels krijgt de ELO steeds meer een plekje in het onderwijs op onze school.

---

Naschrift: het gebruik van een ELO kan natuurlijk alleen succesvol zijn als de techniek dienend is aan de onderwijsvisie. Dat is niet altijd eenvoudig: website-ontwikkelaars spreken lang niet altijd dezelfde taal als onderwijsmensen. Harm Hofstede heeft zelf een aantal jaren voor de klas gestaan: van groep 1 t/m groep 8. Later is hij zich met ICT gaan bezig houden. Hij noemt het zelf liever ICE-t (Informatie, Communicatie, Educatie en een klein beetje techniek.
Harm heeft ca. 170 tot 200 uur gestoken in de ontwikkeling van de ELO zoals die er nu is: installatie en configuratie, cursussen maken, bronnen verzamelen, beeldbewerking, instructies schrijven, overlegmomenten, scholing aan collegae. Volgens Harm is de techniek achter de ELO niet heel lastig: het opzetten van de Moodle-omgeving zit soms in het dienstenpakket van de provider, en er zijn cursussen m te leren hoe je de omgeving inricht. En je kunt natuurlijk altijd een beroep doen op collega's die met soortgelijke leeromgevingen werken, bijvoorbeeld door een oproep te doen via de Scholenlijst.

Alles bij elkaar vraagt het ontwerp, de bouw en de inrichting van een leeromgeving een behoorlijke investering in tijd, maar het resultaat is een prachtige in inspirerende werkruimte waar zowel leerkrachten als leerlingen plezier van hebben!

Meer informatie over Harm op zijn website/weblog. Daar kan je ook zijn contactgegevens vinden.

Voor iedereen

Een post op het weblog van Trendmatcher inspireerde me om de rubriekenwolk hiernaast (rechts) te maken. In de wolk vind je de rubrieken van dit weblog. In wezen is die wolk volledig overbodig, omdat ik al een overzicht had van de rubrieken. Maar ik hoop dat de wolk uitdaagt om te klikken en om verder te kijken dan wat je ziet op het eerste gezicht. Uiteindelijk heb ik daarom besloten om beide vormen een plekje te geven, in de hoop dat ik daarmee zowel de 'klikkers' als de 'systematische zoekers' bedienen.

Ik ben benieuwd wat jullie vinden van de wolk. Is het een ding voor techno-liefhebbers? Is het handig om beide vormen aan te bieden? Of vinden jullie dat teveel van het goede?

Je aanbod aanpassen aan de behoeften van je afnemers is in het onderwijs iets wat dagelijks gebeurt. Elke leerling heeft zijn eigen leerstijl en zijn eigen (on)mogelijkheden. ICT biedt daarbij mogelijkheden: het helpt je om leerstof op verschillende manieren aan te bieden. In de Vlaamse brochure 'ICT zonder beperkingen' wordt ingegaan op de vraag hoe ICT ingezet kan worden om te differentiëren, met name in het basisonderwijs. De brochure is, volgens de inleiding, bedoeld voor 'speciale' leerlingen: leerlingen met een beperking. Maar is niet elke leerling 'speciaal'? En is er een leerling die geen 'speciale onderwijsbehoefte' heeft? Ik denk dat de inhoud van deze brochure interessant is voor iedereen die in het onderwijs gebruik maakt van ICT: voor het speciaal en het 'gewoon' onderwijs en voor basis- en voortgezet onderwijs. Zo zijn er tips over ICT en zorg, een hoofdstuk met hulpmiddelen en tools voor leerkrachten voor het maken van lesmateriaal en tips voor Veilig internetten. Ik kan deze brochure iedereen van harte aanbevelen!

Bij de brochure is ook een CD-Rom verkrijgbaar met software, lespakketten en aanvullende informatiebronnen. Je kunt de brochure downloaden of, met de CD-Rom, (gratis) aanvragen via de publicatiedienst van het Agentschap voor Onderwijscommunicatie.

Computers , games en autisme

Regelmatig krijg ik vragen of ik spelletjes weet die speciaal geschikt zijn voor autistische kinderen. Ik moet eerlijk toegeven dat ik daar slecht in thuis ben: ik weet niet precies waaraan die doelgroep behoefte heeft. Daarnaast heb ik het gevoel dat autisten tekort wordt gedaan als je ze ziet als één doelgroep: volgens mij zijn de behoeften aan games tussen autisten onderling net zo verschillend als tussen een autist en een niet-autist. Maar ik ben geen expert, dus ik hoor het graag als iemand daar een beter zicht op heeft.

Maar het is me wel duidelijk dat er behoefte is aan games (en andere computertoepassingen) die geschikt zijn voor speciale doelgroepen. Ik had al wel eens eerder wat gevonden maar op de sites van de Engelse National Autistic Society en de Autism Society of America is véél meer materiaal te vinden.

Via de site van de Autism Society of Americavond ik de site Avens Corner, die gemaakt is door de vader van een driejarig meisje dat een stoornis heeft in het autistisch spectrum. Op de site zijn o.a. spelletjes te vinden die geschikt zijn voor deze speciale doelgroep maar die net zo bruikbaar zijn voor andere kinderen.

Uiteraard zijn niet alle spelletjes geschikt voor het Nederlandse onderwijs omdat ze Engelstalig zijn. Maar voor veel spelletjes speelt dat geen rol. Zo was ik erg gecharmeerd van het 'spelletje' waarbij je kikkervisjes mag vangen en daarna kunt zien hoe een kikkervisje uitgroeit tot een kikker, maar ook het spel waarbij je vliegen vangt, die in potjes doet om te zien wat de optelsom is van de aantallen vliegjes in de potjes vond ik erg leuk om te zien. Deze spellen zijn ook prima geschikt voor het interactieve schoolbord. Neem zelf eens een kijkje, zou ik zeggen! Ben je uitgekeken op deze site, klik dan ook eens op één van de links die links staan op deze pagina. Allemaal goed materiaal voor school, onafhankelijk of je leerlingen nu speciaal zijn of gewoon bijzonder!

Leven met een beperking

Het is moeilijk om je voor te stellen hoe je leven eruit zou zien als je niet of minder kunt zien of horen of als je een geestelijke beperking hebt. Wat kun je nu wel en wat niet en hoe kun je zo goed mogelijk omgaan met die beperking?

Om een beeld daarvan te krijgen zijn er nu speciale minigames, gemaakt door Ubisoft. Er is een spel waarbij je in het verkeer je weg moet zoeken op basis van de geluiden die je hoort, een spel waarbij je een rolstoel moet besturen en een spel waarbij je je goed moet concentreren om voorwerpen te vangen. En dat valt niet mee als dingen ineens er anders uitzien dan jij als speler verwacht! De spellen zijn leuk om even te spelen (de speeltijd is ongeveer een kwartiertje) en zijn een prima uitgangspunt voor een gesprek over anders zijn. Naar aanleiding daarvan kun je met de kinderen wat 'experimenten' doen, bijv. ze met een blinddoek over het schoolplein laten lopen (natuurlijk wel begeleid door een andere leerling) of een keer een rolstoel lenen van een organisatie en kinderen in groepjes (en onder begeleiding) daarmee de straat op sturen. Ze zullen vast merken dat als je in een rolstoel zit vaak niet jijzelf maar je begeleider wordt aangesproken. Je kunt natuurlijk ook contact leggen met een school voor speciaal onderwijs en leerlingen met elkaar laten uitwisselen over hun leven.

De spellen zijn te vinden op de kinderwebsite van de organisatie Handicap-International. Je vindt daar ook nog een spelquiz over liplezen en een over braille. Er is ook een speciale pagina voor docenten met informatie over wat Handicap-Internationaal doet en een brochure met tips hoe je aan deze problematiek aandacht kunt besteden. In deze brochure vind je o.a. een aantal 'fysieke' spelletjes die je kunt doen om leerlingen te laten ervaren hoe het leven is als je een beperking hebt.

Het niveau van de spelletjes en de tips in de brochure zijn bestemd voor leerlingen uit de bovenbouw van het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs.

Internet voor autistische kinderen

Internet is voor veel jonge kinderen een prachtig medium waarop veel te doen is voor ze. Ze kunnen er bijvoorbeeld filmpjes kijken, verhaaltjes beluisteren, een tekening inkleuren of een spelletje spelen. Om hun weg te kunnen vinden hebben jonge kinderen vaak wel de hulp nodig van hun ouders of hun leerkrachten. Gelukkig zijn er sites waar veel materialen te vinden zijn voor kinderen vanaf een jaar of 4. Ze kunnen bijvoorbeeld terecht bij Kennisnet of de Zappelinsite.

Maar voor sommige kinderen met een stoornis in het autistisch spectrum zijn deze sites niet optimaal. Op de sites is teveel te zien en te doen waardoor ze geen keuzes meer kunnen maken en in verwarring raken. John LeSieur, werkzaam in de software en grootouder van de autistische Zackarias, ging daarom op zoek naar een middel waarmee hij een selectie kon maken uit het rijke aanbod van internet en zodanig kon aanbieden dat zijn kleinzoon niet verder kon klikken. Dat bleek er niet te zijn; voor hem een reden om het zelf te ontwikkelen. Dat leverde een browser op die hij noemde naar zijn kleinzoon: de Zac-browser. Deze browser kan gratis gedownload en - al dan niet na installatie op de eigen p.c. - gebruikt worden.

Via de Zac-browser kunnen kinderen filmpjes kijken, spelletjes spelen, muziek maken of luisteren naar verhaaltjes. De items die worden aangeboden zijn speciaal geselecteerd voor de doelgroep. Als de Zac-browser is geopend is het niet mogelijk om dingen aan te klikken buiten het scherm of buiten de geselecteerde items. Of de selectie ook werkelijk aansluit bij de doelgroep kan betwijfeld worden: er zijn heel veel verschillende stoornissen in het autistisch spectrum en voor elke stoornis zou in principe een andere selectie gemaakt moeten worden. Ik hoop daarom dat er nog een versie komt van de Zacbrowser waarbij ouders en opvoeders zelf een selectie kunnen maken uit het aanbod van de complete Zacbrowser.

Voor zover ik weet is er voor deze doelgroep niets soortgelijks in het Nederlandstalige gebied. In principe is het aanbod van de Zac-browser Engelstalig maar omdat lang niet alles gesproken tekst bevat is er ook veel geschikt voor Nederlandstalige kinderen. Mogelijk kan van de Zacbrowser een Nederlandse versie gemaakt worden. Het zou mij niet verbazen als John LeSieur hiervoor toestemming wil geven. Iets voor het Landelijk Netwerk Autisme om op te pakken?

Bron: artikel Associated Press.