Over creativiteit op school

Door: Martijn van den Berg

"School kills creativity", een welbekende quote van Ken Robinson. Maar hoe moet het dan wel? Dat is de vraag waar het bij TedX twee weken geleden om ging in de workshop. Vorige week heb ik iets geschreven over de dag van Tedx zelf, maar ik vind het zeker niet onbelangrijk om ook nog iets over deze workshop te schrijven.

Mijn bijdrage bij deze workshop was om te laten zien wat creativiteit nu eigenlijk was. Ik zie creativiteit als het verbinden van woorden met elkaar. Om een woord te nemen, en zo veel mogelijk woorden hiermee te kunnen associëren, en ze dingen aan elkaar kunnen linken die normaal gesproken vergezocht zouden zijn, tot in het eindeloze.

In de discussie met de aanwezige mensen, kwamen we tot de conclusie dat iedere restrictie die je leerlingen oplegt, zorgt dat de creativiteit gelimiteerd wordt. De meest creatieve mensen zijn de mensen die geen grenzen opgelegd krijgen. Daarnaast moet je creatief willen zijn. Je moet in staat zijn iets te kunnen doen dat je erg leuk vindt, zodat je er ook met plezier mee aan de slag gaat.

De meest interessante conclusie was nog wel dat met het huidige beoordelingssysteem mensen worden gestraft als ze fouten maken, door middel van lage cijfers en uiteindelijk niet over gaan, terwijl fouten juist de belangrijkste leermomenten zijn in het leven. Het gaat zelfs zo ver dat als je ergens niet goed in bent, je het continu opnieuw mag gaan doen, terwijl als je iets goed doet, je jezelf niet meer kan verbeteren.

Als je dit gaat analyseren naar een ideale leersituatie, dan kom je er op uit dat je leerlingen gewoon een heel erg algemene opdracht moet geven, waar ze zelf interpretatie aan kunnen geven. Als je leerlingen in groepsverband een opdracht geeft, gaan ze automatisch het werk verdelen, wat er in dit geval toe leidt dat ieder doet waar hij of zij goed in is, wat uiteindelijk leidt tot een keihard werkende groep met een hoop ideeën. Tussendoor kan je als docent ondersteuning geven als leerlingen richting nodig hebben, en verbeterpunten als het niet helemaal goed loopt.

Dit is uiteraard een ideaal leerproces, en zal ook niet zo maar ingevoegd worden zonder problemen, omdat het het huidige schoolsysteem ingrijpend zou moeten veranderen. Maar het is toch iets om over na te denken, aangezien creativiteit naar mijn mening een van de belangrijkste vaardigheden is om in het bedrijfsleven je te onderscheiden van andere mensen, aangezien creativiteit een persoonlijk iets is. Daarom is het misschien toch wel belangrijk om aandacht aan te geven in het onderwijs.

TEDx Youth: een dag vol inspiratie

Door: Martijn van den Berg

Via het project 21 learners was ik afgelopen zondag uitgenodigd om kort een praatje te houden bij TEDx Youth. TEDx Youth is TED voor jongeren van 12 tot 18 jaar, en is bedoeld om de goede ideeën die jongeren hebben, met jongeren te delen. Het evenement is dan ook alleen bedoeld voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar. Nu ben ik inmiddels 21, maar ik had het geluk tot een van de uitzonderingen te behoren.

In de eerste presentatie kwamen 4 jongeren aan bod, die elk vertelden over wat hun idee was, en wat hun droom was, en hoe ver ze al hiermee gekomen waren. Wat mij hier opviel was de ongelofelijke passie waarmee deze jongeren hun verhaal vertelden. Natuurlijk was iedereen die voor een volle zaal staat knetterzenuwachtig, maar ondanks dat kwam toch een grote ambitie naar boven, die overstraalde op de jongeren in de zaal.

De stilte waarmee geluisterd werd, gaf toch wel aan dat iedereen heel erg geboeid luisterde, en het enthousiasme van het publiek weerspiegelde toch dat iedereen met elkaar meeleefde. Geen enkel idee werd eigenlijk als slecht gezien: het waren gewoon jongeren met een passie, met ambitie.

Na de eerste presentatie was het tijd voor mijn eigen stukje, ik moest een skill presenteren, in mijn geval creativiteit, en vervolgens gingen we per skill kijken hoe we het leren van deze skill in het onderwijs konden bevorderen. Ook hier weer was het een kruispunt van ideeën, en ook hier weer werd ieder idee gerespecteerd. Opvallend genoeg ontdekten we dat, toen we alle ideeën bij elkaar gevoegd hadden, we allemaal aan hetzelfde dachten.

De eindpresentatie was ook geweldig, en ook hier weer dezelfde sfeer. Het is heel tof om te zien hoe zo veel jongeren die elkaar niet kennen zo eensgezind kunnen zijn, en hoe mensen zo jong al zo veel ambitie kunnen hebben. Dit inspireerde mij ook wel een beetje. Al met al was het zeker een mooie dag.

De toekomst van het onderwijs?

Door: Martijn van den Berg

De laatste tijd ben ik naast het bloggen ook nog met een aantal onderwijs-gerelateerde dingen bezig. Zo ben ik ben ik met het project 21 Learners bezig, en heb ik vorige week meegeholpen aan een workshop van APS over de 21st century skills. In met name deze dingen heb ik veel de kans gehad om met mensen te praten over het onderwijs, en hoe dat er in die toekomst uit zou zien. In dit blogje een paar dingen op een rijtje.

ICT hoeft niet de toekomst te zijn, creativiteit wel
Veel mensen denken dat met de opkomst van alle middelen op ICT-gebied dit nu de toekomst wordt. ICT is uiteindelijk slechts een van de vele middelen om te gebruiken binnen het onderwijs. ICT kent weliswaar vele functies, maar we kunnen ook proberen voor bestaande hulpmiddelen nieuwe functies te vinden. ICT kan een les erg leuk maken, maar hier zijn ook genoeg andere manieren voor. Zo lang je maar open staat voor het vinden van nieuwe dingen. Hetzelfde geldt voor het budget van het onderwijs. Nieuwe ICT aanschaffen is vaak duur, en wordt niet altijd optimaal gebruikt. Als scholen minder geld hebben, worden ze geforceerd hun bestaande middelen optimaal te gaan gebruiken.

De docent als facilitator
Tegenwoordig verandert de wereld zo snel, dat docenten niet meer de persoon zijn die alles weten. Dit is eigenlijk onvermijdelijk. Toch schamen veel docenten zich ervoor als ze een op een gegeven moment dingen niet kunnen die een leerling wel kan. Dit is helemaal niet erg. Je kan leerlingen op dat punt hun kennis laten delen, en als docent richtlijnen geven hoe je dit didactisch kan vormgeven. Op deze manier wordt je er als docent ook wijzer van. Daarnaast zal in de toekomst meer projectmatig gewerkt moeten worden, omdat je met samenwerking de sterke punten van ieder gebruikt, en omdat de maatschappij ook ingericht is op samenwerken.

Aandacht voor het individu
Het huidige onderwijssysteem is gecategoriseerd op leeftijd, niet op vaardigheid. Als een leerling goed is in Frans, maar niet in Engels, moet deze leerling nog steeds even veel lessen Frans en Engels volgen, terwijl het misschien handiger is om meer lessen Engels te volgen. Daarnaast, als een leerling continu hoog boven de klas scoort, moet deze gewoon tot het eind van het jaar in de klas blijven zitten.

Daarnaast kan er ook meer individualisering in de lessen zijn. Lessen worden vaak aangepast op het leerdoel, niet op de leerling. Als je een presentatie maakt, pas je deze ook aan aan je publiek. Bij lessen zou dit ook eigenlijk moeten. Veel lessen zijn ineffectief, omdat leerlingen geen interesse hebben in de klassieke manier waarop lessen worden gegeven. (klassikale uitleg, zelfstandig werken) In plaats daarvan kun je beter steeds kleinere stapjes nemen in het leerproces en zorgen dat deze per stuk zeer effectief zijn.

Natuurlijk is er voor al deze ontwikkelingen nog veel verzet. Docenten die moeite hebben met verandering, de politiek die scholen niet vrij laat, etc. Daarom zal het waarschijnlijk nog wel een tijdje duren voordat deze dingen er (kunnen) zijn. Maar ik denk wel dat er waanzinnig veel goede ideeën bestaan op het gebied van onderwijs.

Voor mensen die dit onderwerp interessant vinden, volgende week dinsdag zit ik bij de onderwijsdagen in een debat over de 21st century skills.

Omgaan met ICT

Door: Martijn van den Berg

Toen ik nog op de middelbare school zat, ergerde ik me vaak kapot aan de gebrekkige ict-voorzieningen van mijn school. Dat er altijd gebrekkig, of zelfs geen internet was. Dat het enige wat je kon op een pc Word en internet was. Dat de helft van de websites geblokkeerd werd om ons maar niet af te leiden van schoolwerk. Gelukkig zie ik, met name de laatste tijd, steeds meer scholen die een stap naar ICT proberen te zetten.

Zo zag ik een tijdje geleden een voorbeeld van een school die alle leerlingen Ipads had gegeven. Natuurlijk was dat voor de leerlingen als een droom. Maar later bleek dat de leerlingen met hun Ipad meer met spelletjes en sociale netwerken bezig waren dan met school, tot frustratie van de docenten. Hetzelfde zag ik ook bij verschillende scholen die laptops in de klas uitprobeerden.

ICT aanschaffen voor leerlingen is natuurlijk heel erg leuk, maar als je leerlingen alleen een laptop of een Ipad geeft gaan ze natuurlijk eerst de dingen doen die ze thuis ook het liefst doen. En dat is geen school. Je moet dan wel een heel erg goed plan klaar hebben staan om met de nieuwe ict ook daadwerkelijk te gebruiken.

En dan ben je er nog niet, want zelfs met een erg goed plan kan het nog mis gaan. Het moeilijkste is vaak om de hele school mee te krijgen. Aangezien de ontwikkeling van ict niet stilstaat, moet je ook verder blijven ontwikkelen, en dit kan alleen door docenten zo ver te krijgen dat ze ook manieren gaan bedenken om de ict op een leuke manier te gaan gebruiken.

Het lukt misschien niet altijd om dingen als laptops en Ipads succesvol in te voeren. Dit is een moeilijk proces, en gaat niet altijd even snel. Ik denk wel dat het op elke school te doen valt, mits het geleidelijk gaat. Als je eerst een goede internetverbinding hebt door de hele school en een goed computernetwerk met een creatieve systeembeheerder, komt het vanzelf dat mensen nieuwsgierig worden naar wat er nu gaan gebeurt, en gaan uitproberen. Na een tijdje kan je dan gaan denken aan de volgende stap.

De 21st century skills

Door: Martijn van den Berg

Zoals al eerder aangekondigd, doe ik mee aan het project 21 learners of the 21st century. In dit project zijn 21 jongeren actief om uit te zoeken wat de 21st century skills zijn en wat deze precies betekenen in Nederland. We worden samen gezet met professionals uit de industrie, schoolleiders, en tot slot de beleidsmakers om te praten over hoe we het onderwijs in Nederland kunnen aanpassen zodat het meer aansluit op de tegenwoordige maatschappij, die toch de laatste tijd erg verandert.

Zo komen er nieuwe banen bij, waarvoor geen opleidingen zijn. Aangezien er nog weinig waarzeggers bestaan die met enige zekerheid kunnen zeggen hoe de toekomst er uit gaat zien, zijn de skills geïdentificeerd in een vooronderzoek uitgevoerd door de universiteit Twente.

Onze meest recente opdracht was om een filmpje te maken in een groepje van 3 learners over 2 skills, en uit te leggen wat deze skills zijn, en wat ze in de praktijk betekenen. Voor ons betekende dit dat we probleemoplossend vermogen en creativiteit mochten uitleggen, wat toch wel skills zijn waarover we beschikken.

Al snel vlogen de ideeën in het rond. We zijn bij elkaar gekomen en hebben binnen een dagje het filmpje gemaakt. Wat ik tof vind aan het maken van dit filmpje is dat iedereen gebruikt waar deze goed in was. Waar de een zeer creatief was met oplossingen bedenken, was de ander weer erg goed met cameratechniek, en kon weer een ander erg goed bewerken. Misschien is het in dit geval ook een typisch voorbeeld van samenwerken, het 1+1+1=4 voorbeeld. Het filmpje valt hieronder te bewonderen.

In een wereld zonder pen en papier

Door: Martijn van den Berg

In het kader van 21 learners zijn we in een discussie verwikkeld geraakt wat nu belangrijker was, typen of schrijven. De grote vraag hieronder was eigenlijk: zijn we klaar voor een wereld zonder papier en pen, en valt alles met ICT te doen? Uiteindelijk kregen we de opdracht om een dag lang geen pen en papier te gebruiken. Een geweldige uitdaging? Of simpelweg het voortzetten van een patroon?

Ik had net mn Ipad binnen vanuit kennisnet voor deelname aan 21 learners, dus dat zag ik als een mogelijkheid om de nieuwe mogelijkheden te verkennen. Ik begon de dag om 10 uur met het checken van facebook en mail op mn ipad. So far so good. Echter, toen ik mijn tas in ging pakken, realiseerde ik me opeens dat ik mijn moduulboek, de structuur van een schooldag, niet mocht meenemen. En geen enkele digitale versie.

Op school moest ik mijn werkstuk inleveren. Ik had een dag van tevoren al het schrijfwerk al voorbereid en hoefde alleen nog de opdracht uit te printen. Op het moment dat ik de opdracht inleverde, ontdekte ik dat ik een zin vergeten was. Maar ik moest en zou niet schrijven en moest de opdracht op dat moment inleveren. Ik heb uiteindelijk gevraagd aan de servicebalie om die zin neer te zetten, wat resulteerde in het feit dat de halve school nieuwsgierig achter mij stond. Ik voelde me net een onanonieme analfabeet.

In de les legde ik trots mijn Ipad op tafel. Vandaag ging ik wel notities maken. Het maakte me niet uit waarvan. Weer werd ik aangekeken. ICT in de les? dat kan toch niet? Dat verstoort toch de communicatie? Afijn, na een korte uitleg konden we weer verder.

De grootste uitdaging wachtte mij op het werk. Het regende pijpenstelen en ik had bedacht dat ik met mijn laptop bonnetjes kon maken voor wat met aan drinken besteld had. Ik heb met veel moeite mijn laptop door de regen gesjouwd, waarna ik moeite had een droog plekje op de bar te vinden. Huh, een laptop om bestellingen bij te houden? daar hadden we toch papier voor? Dat was de reactie die ik uiteraard al verwacht had. Na weer een uitleg, was dat ook geaccepteerd.

Een dag zonder pen en papier is moeilijk. Niet omdat de middelen niet bestaan, of omdat de wil er niet is, maar het wordt gewoonweg nog niet geaccepteerd. Als iedereen tegelijk over zou gaan op ICT, en de faciliteiten geïnstalleerd, zou het absoluut mogelijk zijn. Maar dit heeft tijd nodig, heel veel tijd. En tot die tijd zal het altijd worstelen zijn tussen papier en ICT.