Je leert het met muziek

Er is veel onderzoek waaruit blijkt dat muziek een bijdrage kan leveren aan onderwijs. En het is dan ook niet voor niets dat er op veel scholen lekker gezongen wordt met de leerlingen. En dat creativiteit van belang is maar op scholen soms in de verdrukking komt: daar is ook weinig onenigheid over. Als je die twee zaken met elkaar wilt combineren, muziek en creativiteit, dan kom je al gauw uit bij muziek componeren. Dat lijkt ingewikkeld en ik ken dan ook weinig scholen waar kinderen hun eigen muziek componeren, maar met Isle of Tune, een nieuwe app voor de iPad, is dat wel mogelijk en verschrikkelijk leuk!

Isle of Tune is een 'spel' waarbij je wegen aanlegt waar je autootjes overheen kan laten rijden. Langs de wegen plaats je bomen, plantenbakken, huizen, verkeersborden en lantaarnpalen. Elk object koppel je aan een noot die op een instrument wordt gespeeld of een geluidseffect. Met bruggen kan je het autootje lang of kort laten stoppen. Wanneer het autootje langs een object rijdt, klinkt de toon die het object vertegenwoordigt. Zo kan je eenvoudige melodietjes laten klinken, maar ook (ingewikkelde) songs. Je kan één weg maken, maar ook een aantal wegen, en je kan één autootje laten rijden, maar ook een aantal autootjes tegelijkertijd.

Het is erg verslavend om met Isle of Tune te spelen. Noten lezen is een behoorlijk abstract iets: door een melodie weer te geven als een weg wordt het veel concreter. Daardoor maak je met deze app al gauw eenvoudige 'liedjes'. Ben je eenmaal zo ver dat je je eerste liedje hebt gemaakt, dan kan je van daaruit steeds nieuwe dingen/tonen toevoegen, al is het maar een tweede, gelijke weg waarmee het door jou gecomponeerde liedje ineens als canon te beluisteren is.

Ik zou kinderen graag met Isle of Tune laten werken. Ze kunnen er hun creativiteit en hun muzikaliteit mee ontwikkelen. Wil je Isle of Tune gebruiken voor de basisvakken, denk dan eens aan taal (poëzie) en aan rekenen. Hoeveel kwart-noten gaan er in een halve noot?? Je kunt Isle of Tune natuurlijk ook gebruiken om uit te leggen hoe geluid tot stand komt, en hoe de verschillende instrumenten geluidsgolven produceren. Je leert het met muziek!

p.s. Denk nu niet dat muziek maken met Isle of Tune alleen is weggelegd voor bezitters van een iPad. Het spel bestaat al veel langer op het web, dus iedereen kan ermee aan de slag!

Groeien door Games; de finale

Door: Martijn van den Berg

De finale van Groeien door Games was voor mij de afsluiting van een project waar ik aardig wat uurtjes in had gestopt. Dit project was qua tijd toch één van de grootste projecten waar ik de meeste tijd in had gestopt en waar ik me ook uiteindelijk heel erg betrokken bij heb gevoeld. Uiteindelijk heb ik toetsen verzet om bij de finale te kunnen zijn, maar ik had dit echt niet willen missen.

Mijn interesse gaat vooral naar de gamemaker games, niet alleen omdat ik deze allemaal gespeeld heb, maar ook omdat hier naar mijn mening de meeste kwaliteit bij zat, door het hoge aantal inzendingen. Leuk vond ik ook dat met het relatief lage aantal mensen dat met gamemaker om kan gaan, er toch een flink aantal inzendingen waren. Ik was vooral verrast met de game die uiteindelijk de eerste prijs won, Search for Musicians (godzijdank bijna zonder Engelse spelfouten). Die deed me denken aan de tijd dat ik nog muziek had als vak. De eindtoets was dat je een cd'tje met Piccolo en Saxo mee naar huis kreeg, waar een verhaaltje over instrumenten verteld werd. Dat moest je dan 10 keer luisteren en dan kreeg je een toets over de geluiden van instrumenten. Waardeloos eigenlijk.

Deze game zou (met een beetje uitbreiding) hier verandering in kunnen brengen. De cartoony stijl en de combinatie van instrumenten maakt het tot een mooi geheel. Dat mag dan qua gameplay niet de mooiste game zijn, maar het is in ieder geval de beste vertolking van een game die bruikbaar is in de klas.

Dit was de laatste post op dit blog voor de pasen. A.s. dinsdag zijn we er weer. Prettige dagen en eet niet teveel eieren!

Muziekspelletjes

Spellen als Guitar Hero en Rock Band zijn behoorlijk populair onder jongeren. Ik heb natuurlijk geen onderzoek gedaan naar wat ze daarin precies aanspreekt maar ik denk dat daarin 2 elementen een rol spelen: ze vinden het leuk om met muziek bezig te zijn en ze houden ervan om samen met anderen iets te doen. Nu kun je dat natuurlijk ook doen door echt muziek te gaan spelen in een bandje maar dat vraagt veel oefening voordat je enig resultaat boekt. Het leuke van Guitar Hero en Rockband is dat je het wel ziet als je fouten maakt, maar niet hoort. Je kunt daardoor ervaren en niet-ervaren spelers met elkaar mengen en op elk niveau blijft het prettig klinken. Da's heel wat anders dan in je eentje uren oefenen op je nieuwe maar toch weerbarstige elektrische gitaar!

Het spelen van dit soort grote spellen is op scholen soms lastig te realiseren, bijvoorbeeld omdat de spellen niet als netwerkversie beschikbaar zijn en het lastig en duur is om de software locaal op een groot aantal p.c.'s te installeren. Gelukkig zijn er héél veel gratis webbased muziekspelletjes te vinden. Je kunt eerst daarmee experimenteren en afhankelijk van de resultaten besluiten of je voor school toch wilt gaan voor het grotere werk of dat het hierbij blijft.

Een grote verzameling van dit soort spellen is te vinden op deze website. Je kunt er drums bespelen, piano of gitaar en je kunt er ook hele composities maken. Muziek maken is niet alleen goed voor de ontwikkeling van het muzikale gevoel: het doet ook een beroep op je creativiteit en het is van belang bij lezen. Ook als je leert om blind te typen is ritmegevoel van belang maar dat komt niet op alle scholen aan de orde.

Maar je kunt aan dit soort spelletjes ook allerlei andere opdrachten vastknopen. Je kunt een schoolwedstrijd organiseren (een variant op idols, maar dan leuker ;-) ), je kunt naar aanleiding van deze spelletjes ingaan op toonhoogte, trillingen en frequentie, op ritme en gedichten, op kritisch omgaan met de media (wat vind jij van Idols en alle varianten die daarvan gemaakt zijn en waarom vinden wij dat zo leuk? Hoe maken ze van een idol een echte popster), zelf een filmpje maken van een idol (of een persiflage daarop), een poster maken voor een fantasie-band, een lied maken en er zelf muziek bij schrijven enz. Mogelijkheden genoeg!

Drumsteps

Lang geleden moest ik leren over maatsoorten. Driekwartsmaten en zes-achtste, tweekwarts en vierkwarts en onregelmatige maatsoorten zoals vijfachtste en zevenzestiende. We leerden het door te luisteren en vooral door te klappen. Leuk vond ik het niet, en al helemaal niet inspirerend. Gelukkig wordt tegenwoordig op veel scholen op andere manieren geleerd wat maatsoorten zijn. Op de school van mijn kinderen werd daarvoor gebruik gemaakt van een drumstel. Dat leek me al veel leuker maar het betekende wel dat er per les maar een paar leerlingen mee aan de slag konden. De meeste scholen beschikken immers niet over voldoende budget om alle leerlingen in een klas tegelijkertijd achter een drumstel te zetten.

Maar dat hoeft ook niet: op internet zijn genoeg websites te vinden waar je virtueel kunt drummen. Dat is (bijna) net zo leuk als drummen op een echt drumstel! Met het programmaatje Drumsteps van de BBC is het misschien zelfs nog leuker dan in het echt. Bij Drumsteps maak je een soort knikkerbaan waar je een balletje overheen laat rollen. Elke keer als het balletje op iets stuitert maakt het geluid. Je kunt zelf bepalen welk geluid het balletje maakt: van een cymbaal of een harp, een tamboerijn of de grote trom enz. Je kunt het balletje steeds één (groot) stuk laten vallen maar je kunt het ook kleine stukjes laten vallen. Je kunt verschillende balletjes tegelijk laten vallen, maar je kunt ook het ene balletje laten beginnen als het andere ophoudt.

Op deze manier maatsoorten leren lijkt me leuk en bovendien aantrekkelijk voor meer visueel ingestelde leerlingen. En omdat scholen tegenwoordig allemaal beschikken over p.c.'s met internet is het is veel goedkoper dan de aanschaf van (inspirerende) ritme-instrumenten voor alle leerlingen.

N.B. Op één p.c. kreeg ik het programma niet aan de praat. Ik vermoed dat de oorzaak daarvan was dat ik daarop niet de goede versie van Shockwave had geïnstalleerd. Mocht het bij jou ook mis gaan, probeer het dan ook eens op een andere p.c.!

Guitar Hero op school

Het spel Guitar Hero is behoorlijk populair bij jongeren. In het spel moet je op een nepgitaar de noten 'spelen' die je op je scherm ziet. Ik kende het spel wel, maar het was niet een spel waar ik direct dacht aan gebruik binnen het onderwijs. Gelukkig zijn er anderen die daar wel mogelijkheden voor zagen.

Het Scottish Centre for Games and Learning (Consolarium) heeft met een school het spel gebruikt voor het basisonderwijs. Rondom het spel hebben ze een groot aantal leerdoelen geformuleerd, op het gebied van Art & design, Drama, English language, science en Environmental Studies. Ik ben er erg enthousiast over: ik denk dat een heleboel leerlingen dit een leuke manier vonden om te leren. Maar ik was ervan overtuigd dat het voor andere scholen niet eenvoudig zou zijn om rondom dit spel zelf een serie lessen te geven omdat de meeste scholen niet beschikken over een gameconsole. Maar onlangs kwam ik erachter dat er ook een open source versie is van het spel: Frets on Fire. Deze versie kan op een gewone p.c. gespeeld worden, zelfs zonder gitaar. Maar die zijn niet zo erg duur; je hebt ze al vanaf een euro of 40 ($49,90). Verder heb je alleen een computer nodig met een geluidskaart. Daarmee komt het spel binnen handbereik van alle scholen.

Dus wie wil: download de software en geef een serie lessen met Guitar Hero op de p.c. Puttend uit en variërend op het voorbeeld van het Consolarium:

• maak een affiche/logo voor je band,
• schrijf een advertentie/krantenartikel/reclamefolder voor je band,
• maak een website voor je band,
• maak een promofilmpje voor je band,
• schrijf een eigen songtekst,
• maak je eigen muziek,
• onderzoek hoe het komt dat een noot hoger klinkt als je de snaar van een gitaar verkort
• schrijf een Europese/Nederlandse toernee uit voor je band. In welke plaatsen gaan jullie optreden en hoe kom je daar, op welke podia staan jullie?

Volgens mij meer dan genoeg mogelijkheden voor een leuke en leerzame serie lessen. En natuurlijk verdienen de beste spelers van de klas een plaatsje op de schoolwebsite of de schoolkrant!


N.B. Komende zomer komt er ook een versie van Guitar Hero voor de DS. Lijkt me ook leuk alhoewel het natuurlijk niet zo 'echt' voelt als met een gitaar!

Muziek spelen doe je ZO!

Door: Martijn van den Berg

Een tijd geleden heb ik drums gespeeld. Ik ben ermee gestopt. Niet omdat ik het drummen niet leuk vond, maar omdat ik het iedere keer oefenen niet leuk vond. Bagger, het leek net school, je krijgt huiswerk. Maar dan op je hobby. Net zo als niet iedereen die op tennis zit iedere week een uurtje tegen een muur gaat slaan naast de lessen om. Dit probleem zie ik niet alleen bij mezelf, maar bij meer mensen. De laatste tijd zie ik ook dat er steeds meer games uitkomen die dit soort dingen ondersteunen en een realistische nabootsing zijn van dingen waar je normaal les voor krijgt.

Eerste waar ik naar wil kijken is het succes van guitar hero. Met een score van 97 in de power unlimited is dit toch wel de verrassende topper van vorig jaar. Met deze game krijg je een plastic gitaartje in je handen en moet je een combinatie van een kleppermeganisme gebruiken en daarnaast bovenaan de gitaar een aantal knoppen voor de akkoorden. Als je ziet wat voor nummers mensen hiermee kunnen spelen na een paar maanden oefenenis dat echt wonderbaarlijk vergeleken met het resultaat van het leren van iedere week een half uurtje les.

Daarnaast zag ik vandaag ook beelden van de game Rock Band. Dit is een game waarbij je met een pakketje van 170 dollar een spel in huis hebt waarmee je kan drummen, zingen, gitaar spelen en basgitaar spelen. Alle instrumenten zijn bijgeleverd, alleen de elektrische gitaar en de basgitaar zijn dezelfde. Daarmee kan je met 4 mensen tegelijk als band een liedje spelen. Dit is natuurlijk dé partygame, maar nadeel is toch dat enige oefening of ervaring vereist is om dit goed te kunnen spelen. Wel is dit een mooie spiegeling van de werkelijkheid.

Of je met dit soort games echt muziek kan leren spelen en zingen, vast wel. Maar als je vervolges een niet-plastic gitaartje pakt en geen schermpje met kleurtjes en noten voor je ziet wordt het opeens een stuk ingewikkelder. Dit soort games zijn een versimpelde en verleukte manier van de werkelijkheid, maar de enige echte muziek komt niet uit plastic.

Muziek om te spelen

Deze keer twee spelletjes die te maken hebben met muziek: Sound Factory en A Break in the Road.

In Sound Factory ben je een fabrieksarbeider. Je werkt aan de lopende band om autobanden te produceren. Niet echt inspirerend. Maar deze dag is je doel om zoveel mogelijk plezier te maken. Je maakt gebruik van wat de fabriek je biedt om muziek te maken en er zo een swingende werkdag van te maken. Zo laat je banden ontploffen om ritme te creëren en je gebruikt een oscilloscope voor verrassende geluidseffecten. Je mede-arbeiders genieten van de muziek en wijzen je steeds meer instrumenten aan waarmee je kunt gaan spelen. Maar pas op: de baas loopt af en toe rond en die houdt niet van muziek. En je moet tussendoor natuurlijk er wel voor zorgen dat je je quotum banden haalt!

Break of the Road is een spel waarbij je je eigen muziek moet maken die vervolgens in de club gespeeld wordt. Maar voordat je zover bent ga je de straat op om geluiden te verzamelen. Het geluid van timmerende bouwvakkers, een fluitende man, pratende dames, een auto die voorbij rijdt, een plaat die wordt gespeeld in de muziekwinkel enz. Als je de geluiden hebt opgenomen ga je ze in de studio samenvoegen tot één geheel. Mis je nog een geluid of wil je liever een andere dan die je hebt dan ga je nog een keer de straat op om andere geluiden te verzamelen.

Sound Factory en Break of the Road vind ik leuke spellen om te spelen. Beide spellen bieden de mogelijkheid om de muziek die je in het spel hebt gemaakt met anderen te delen via de mail. Sound Factory is wat meer een spel, terwijl Break of the Road vooral bedoeld is om muziek te maken en minder spelelementen heeft. Maar beide zijn leuk om mee aan de slag te gaan en een leuke manier om muziek te ontdekken. Geen van beide vraagt veel tijd en ze kunnen kan goed gebruikt worden als inleiding op een verhaal over muziekinstrumenten en ritme en/of een les waarbij leerlingen zelf ontdekken in welke alledaagse voorwerpen muziek zit!

Het haar van Beethoven

Beethovens Hair is een prachtig spel met als insteek de vraag hoe Beethoven om het leven kwam. Het verhaal dat aan de game ten grondslag ligt, gaat als volgt. Toen Beethoven in 1827 in Wenen overleed, knipte een 12-jarige jongen de dag na zijn overleden een lok van zijn haar af als herinnering aan de componist. In 1994, 167 jaar later, dook de haarlok op bij een veiling in Londen. In het spel wordt duidelijk wat er gebeurd is met Beethoven en met de haarlok van Beethoven sinds zijn dood in 1827.


In het spel komen een aantal onopgeloste mysteries aan de orde: wie was de vrouw aan die hij "Immortal beloved" noemde en wat was de oorzaak van de slechte gezondheid van Beethoven?

Beethovens Hair is een leuk (en niet eenvoudig) adventure-spel. Het spel is ingebed in een website waarin allerlei informatie te vinden is over Beethoven en de tijd waarin hij leefde tot nu. Er zijn filmpjes met interviews van Beethoven-kenners, geschiedkundige informatie, en er is natuurlijk muziek van Beethoven. Site en spel zijn prachtig vormgegeven: romantische beelden in een spannend 'whodunnit'-sfeertje. Om alles te bekijken ben je zeker een uurtje bezig, maar wie geboeid raakt kan die tijd makkelijk verdubbelen.

In het spel zijn allerlei aanknopingspunten te vinden voor het onderwijs: muziek speelt de hoofdrol, maar je kunt het spel ook inzetten voor geschiedenis en zelfs voor ANW of scheikunde waar het gaat over het gebruik van haar als om de oorzaak van de slechte gezondheid van Beethoven te achterhalen. CSI Miami is er niets bij ;-)

Geef je mening

De provider XS4ALL heeft een leuke site gelanceerd die volgens mij voor het onderwijs erg goed bruikbaar is: Eigen mening eerst. Op deze site wordt je gevraagd om jouw visie te geven over een onderwerp dat je zelf belangrijk vindt. Je kunt dat doen door een tekst in te typen met daarbij eventueel een foto, of een geluids- of videobestand te uploaden. Je mening wordt vervolgens, verpakt in een doos, aangeboden op de site zodat anderen die kunnen lezen of bekijken. Ook kun je bij iedere mening aangeven of je het daarmee eens bent of niet, waarna je kunt kijken hoe anderen gereageerd hebben op die visie.

Dit initiatief kan je natuurlijk op allerlei manieren inzetten in het onderwijs. Ik zou het zelf leuk vinden om leerlingen te vragen hun visie te geven over onderwijsvernieuwing: hoe zouden zij hun eigen onderwijs vorm willen geven? Maar je kunt Eigen Mening Eerst natuurlijk ook gebruiken voor vakken als geschiedenis, maatschappijleer, ANW enz., door de leerlingen te vragen hun visie te geven over bijv. historische, economische, ecologische en ethische vraagstukken. Je kunt de opdracht ook combineren met andere vakken: de beeldende vakken (het maken van een foto of video, een beeld waarin de mening tot uiting komt), een taal (het schrijven van een betoog, een brief of een dialoog over het betreffende onderwerp) of muziek (het zoeken van muziek die past bij het onderwerp).

Als iedereen zijn mening online heeft gezet, vraag je de andere leerlingen te reageren. Daar kun je natuurlijk een wedstrijdje van maken: wie krijgt de meeste positieve stemmen? En de winnaar krijgt...... natuurlijk een grote doos met een verrassing ;-)